Adolf Eichmann

WikiClone

Brak wersji przejrzanej

Adolf Otto Eichmann (ur. 19 marca 1906 w Solingen w Niemczech, zm. (powieszony) 1 czerwca 1962 w Ramla w Izraelu) - niemiecki funkcjonariusz nazistowski, ludobójca, zbrodniarz wojenny. Główny wykonawca i inspirator ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej. Członek organizacji zbrodniczych: SS (Szwadron Ochronny), SD (Służba Bezpieczeństwa), Gestapo (Tajna Policja Państwowa).

Spis treści

1 Dzieciństwo i młodość. Pierwsze kroki w polityce (do 1933 roku)
2 Działalność w latach 1933-38
3 Od inkorporacji Austrii do konferencji w Wannsee
4 Od roku 1942 do upadku Rzeszy
5 Od roku 1945 do uprowadzenia w Argentynie
6 Proces i egzekucja
7 Przypisy
8 Bibliografia
9 Zobacz też

[edytuj] Dzieciństwo i młodość. Pierwsze kroki w polityce (do 1933 roku)

Adolf Eichmann urodził się w niemieckiej, protestanckiej - kalwińskiej rodzinie Adolfa Karla Eichmanna oraz Marii z domu Schefferling. Miał szczęśliwe i dostatnie dzieciństwo. W domu, nigdy nie mówiono o polityce. Do kompanów ojca Adolfa należeli Hugo Kaltenbrunner, ojciec Ernsta Kaltenbrunnera i Andreas Bolek - weteran z pierwszej wojny światowej. W podzięce za pomoc, jaką została udzielona Bolkowi, ze strony rodziny Adolfa, Bolek wspierał wielodzietną rodzinę Eichmannów w latach wielkiego kryzysu. Należała ona do przytłaczającej protestanckiej mniejszości w katolickiej Austrii. Macocha Eichmanna zaliczała się do osób bardzo religijnych i czytanie Biblii w domu było na porządku dziennym. Eichmann nie wspominał bardzo ciepło swej macochy czy rodzeństwa przyrodniego choć w domu panował pruski porządek i dyscyplina. W szkole podstawowej i średniej nie należał do pupili. Jak sam stwierdził w celi, w Izraelu ...nie należałem do pilnych uczniów.... Jego nauczycielem historii był dr Leopold Poetsch, który wykładał także, w innym czasie dla młodego Hitlera. Rodzina należała do klasy średniej i była powszechnie akceptowana. Jako dziecko, Adolf miał przyjaciół ze sfery burżuazji, ale także Żydów i innych. Maria Eichmann miała żydowskich krewnych we Wiedniu i w 1943 roku, Eichmann umożliwił im wyjazd z III Rzeszy do Szwajcarii. W kraju czekała by ich eksterminacja, którą podpułkownik SS - Adolf Eichmann nadzorował. Należał do austriackiego harcerstwa - Wandervogel które głównie składało się z prawicowych działaczy i para-militarnych aktywistów. Za namową swego kolegi - arystokraty wstąpił do nacjonlistycznej organizacji: Deutsche- Österreichischen Jungfrontkämpfer- Vereinigung Niemiecko- Austriackie Stowarzyszenie Młodych Weteranów pod przywództwem pułkownika Hermanna von Hiltla. Organizacja to była ekstremalnie antysemicka. Tam młody adept Nazizmu nauczył się strzelać i maszerować. Wraz z kolegami wyrażali publicznie swe zdanie na temat Żydów, bolszewików i Marksistów. Nienawiść do Żydów, jako całości uwypukliła się znacznie później. Adolf Otto, za namową ojca próbował studiować inżynierię (elektrotechnika i budowa maszyn), lecz nie ukończył studiów ze względu na brak postępów w nauce.

Początkowo pracował w firmie swojego ojca (1925-1927) w miejscu zamieszkania Linzu. Od 1927 był przedstawicielem handlowym, a później zaopatrzeniowcem. Zajmował się dostawami paliwa dla stacji benzynowych. Umiejętność organizacji transportu wykorzystał później w swej działalności w SD stawiając pierwsze kroki przy niehumanitarnych, masowych wysiedleniach Polaków w 1940 z ziem wcielonych do Rzeszy. Podróżował po Górnej Austrii. Ostatnim miejscem gdzie pracował przed zaangażowaniem się w politykę był Salzburg. Przydzielenie tam było promocją daną ze strony żydowskiego szefostwa firmy. Adolf był dobrym i pilnym pracownikiem, cenionym przez swych pracodawców. Znajdował ujście dla swej energii łącząc pracę umysłową z działalnością w terenie. W dobie kryzysu został zwolniony i zapłacono mu miesięczną pensję za każdy z 5 lat pracy. Nie cierpiał na brak funduszy i był jednym z nielicznych aktywistów NSDAP którzy nie byli przywiązani finansowo do partii.

W późnych latach 20tych Eichmann czytywał nazistowską prasę jak Linzer Volksstimme czy mało dostępny w Austrii Völkischer Beobachter pod redakcją Alfreda Rosenberga. Wstąpił do austriackiej Partii Nazistowskiej za namową Ernsta Kaltenbrunnera który słowami: Du... du gehörst zu uns! - należysz do nas, skłonił Eichmanna do złożenia deklaracji. W NSDAP Adolf otrzymał numer: 899895. Ernst, z wykształcenia prawnik, miał kolosalny wpływ na poglądy Adolfa. Za jego sugestią Eichmann nie kontynuował swej przygody z Lożą Wolnomularską. Ernst przekonał go, że Masoni, jak i Żydzi należą do wrogów III Rzeszy. Wstąpienie do NSDAP nie było przypadkiem, gdyż wychowany przez ojca o prawicowym światopoglądzie młody Eichmann miał silne ciągatki ku organizacji Narodowych Socjalistów. Zapisał się do austriackiego odłamu SS. Został przydzielony do SS Standarte 37 który operował w Górnej Austrii. Eichmann pracował i udzielał się politycznie. Zawiązywał przyjaźnie, paradował w czarny mundurze SS, zajmował się obowiązkami dnia powszedniego w Brunatnymym Domu (Das Braun Hause). Dzięki posiadaniu motoru i pasji do motoryzacji został dowódcą (Motorsturmführer) jednostki zmotoryzowanej. Jeździł konno i ogólnie cieszył się życiem wraz ze swymi kamratami z SS. W 1933 udał się do Niemiec i wstąpił do niemieckiej SS. Otrzymał numer: 45326. Najwyższy stopień w karierze jaki osiągnął to Obersturmbannführer SS (podpułkownik).

Jego wysoka ranga w SS była niezbędna, biorąc pod uwagę zadania, do jakich był przydzielony. Dr Franz Six porównał pozycję Eichmanna do samego szefa Gestapo w RSHA (Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy) Heinricha Müllera. Faktycznie, w ostatniej części kariery Eichmann podlegał Müllerowi i był jego zaufanym protegowanym i przyjacielem. Gdy Wehrmacht zajął Węgry i Naziści byli gotowi do eksterminacji węgierskich Żydów, Heinrich Himmler przykazał Müllerowi, by ten wysłał tam samego 'mistrza' we własnej osobie by mógł zapobiec powstaniu jakie miało miejsce w Getcie Warszawskim.

Kariera Adolfa Eichmnanna w SS
data	stopień uzyskany	odpowiednik klasyczny
kwiecień 1932	SS- Mann	szeregowiec
listopad 1933	SS- Rottenführer	kapral
grudzień 1933	SS- Untersharführer	plutonowy
maj 1934	SS- Scharführer	sierżant
wrzesień 1935	SS- Obersharführer	starszy sierżant
styczeń 1937	SS- Untersturmführer	podporucznik
lipiec 1938	SS- Obersturmführer	porucznik
1939	SS- Hauptsturmführer	kapitan
1940	SS- Sturmbannführer	major
listopad 1941	SS- Obersturmbannführer	podpułkownik

[edytuj] Działalność w latach 1933-38

W sierpniu 1933 przybywa do Bawarii gdzie raportuje przed SS- Sturmbannführerem Karlem von Pichlem. Działa w sekcji motorowej przechwytując Nazistów uciekających z Austrii do Bawarii. W styczniu 1934 zostaje przeniesiony do Legionu Austriackiego do Dachau pod Monachium. Przechodzi szkolenie wojskowe i indoktrynacje ideologiczną. Antysemityzm jest uważany za ważną zaletę Narodowego Socjalisty. Nie ma dowodów, że należał do Totenkopfverbände- załogi obozu koncentracyjnego. Zniechęcony monotonią we wrześniu wstępuje do SD, która była wtedy mało znaczącą, pomocniczą organizacją skupiającą inteligencję. Przechodzi kolejne szkolenia, po których zostaje przeniesiony do sekcji masońskiej SD. Ruch nazistowski przybiera na sile z Hitlerem jako kanclerzem. Gazety, takie jak Der Stürmer wpajają i egzekwują antysemityzm przez propagandę. Goebbels wdraża kolejne pomysły Hitlera. Zakazywane są małżeństwa mieszane. Żydzi są stopniowo wyłączani ze społeczeństwa, bojkotowane są sklepy. SD powoli rośnie w siłę. Eichmann pracuje nad indeksem organizacji masońskich. Podejmuje pracę w muzeum. Jego autorytetami są kolejno: zaciekły antysemita pochodzenia białoruskiego: Gregor Schwartz- Bostunich, później Edler von Mildenstein, który oferuje Eichmannowi, po raz pierwszy, pracę w "sekcji żydowskiej".

W między czasie, Adolf, żeni się z Czeszką Veroniką Liebl, po trzech latach od zaręczyn. Zamieszkują w jednej z dzielnic Berlina, gdzie stałe dochody, pozycja społeczna pozwalają im cieszyć się dobrobytem. 'Vera' nie angażuje się w politykę i jest klasyczną gospodynią domową.

Mildenstein jest syjonistą i Eichmann podziela jego poglądy. Doszkala się w tej dziedzinie i wkrótce zostaje ekspertem. Wyraża wolę nauki języka hebrajskiego, ale przełożeni odrzucają ten pomysł jako bardzo oryginalny. Jego szefem zostaje dr Franz Six. Zwierzchnikami niższego szczebla są kolejno: Kuno Schröder, Dieter Wisliceny, Herbert Hagen. 60% załogi SD stanowią ludzie poniżej 36go roku życia. Ten sam odsetek to absolwenci wyższych uczelni. SD zyskuje znaczenie, jest lepiej finansowane, ależ wciąż nie ma mocy wykonawczej. Rywalizuje z Gestapo, które dysponuje lepszą kartoteką "wrogów Rzeszy". Obie organizacje łączy nienawiść do Żydów. Eichmanna poglądy są skrajne i głęboko antysemickie. W jednym ze swych raportów stwierdza, że Żydów łączą, zespalają tylko pieniądze. Są oni rzekomo w ogólnoświatowym spisku przeciwko rasie aryjskiej. Eichmann czyni pierwsze kroki i bada w jakim tempie można by przeprowadzić emigrację do Palestyny lub do innego zacofanego kraju. Spotyka się z żydowskimi agentami działającymi w Palestynie, podróżuje do Egiptu, rozmawia z Wielkim Muftim Jerozolimy który jest przeciw osiedlaniu się imigrantów z Europy i wysiedlaniu Palestyńczyków. Eichmann współpracuje z organizacjami syjonistycznymi z Rzeszy w celu wybadania szans na wyrzucenie Żydów z kraju i przejęcie ich majątków. W tym czasie Eichmann, pracował i rozwijał koncepcję pracownika Ministerstwa Spraw Zagranicznych Franza Rademachera o masowym wysiedleniu Żydów do kolonii francuskiej- Madagaskaru. Był to wybieg prowadzący do nieuniknionej i znacznej degradacji oraz częściowej eksterminacji narodu, który od setek lat generował istotny wkład w historię i kulturę Europy. Pomysł opierał się na tym, by w ciągu 2 lat przenieść (drogą morską) ponad 4 miliony ludzi w okolice równika, na wyspę, bez jakiejkolwiek infrastruktury, surowców, bez organizacji agrarnej i urbanizacyjnej.

Przedstawienie Eichmanna do awansu
Przynależność rasowa:	Nordyk Aryjski,
Charakter:	rzetelny w pracy, bardzo sumienny, dobry kamrad,
Siła woli:	silna i skrystalizowana,
Rozsądność:	powyżej średniej,
Wykształcenie:	ogólne, gruntowne wykształcenie,
Przymioty nazistowskie:	zdeklarowany narodowy socjalista
Zachowanie:	na służbie- wzorowy, życie osobiste- przykładne,
Szkolenia:	posiada medal sportowy nadany przez SA. Medale sportowe SS może otrzymać dopiero w 1938, gdyż doznał wypadku na służbie (złamanie ręki),
Czy jest godny awansu:	tak

podpisano: SS- Untersturmführer Dieter Wisliceny, 17 września 1937 r.^[1]

[edytuj] Od inkorporacji Austrii do konferencji w Wannsee

Tuż przed Anschlussem Eichmann i inni z jego biura przygotowują kartotekę wrogów Rzeszy. 12 marca 1938 Wehrmacht przekracza granicę austriacką. Zaczyna się pogrom na wielką skalę. Plądrowane są żydowskie sklepy, ludzie wyrzucani są z mieszkań. Elita- znaczący socjaliści, wpływowi Żydzi, lewicowi działacze wysyłani są do Dachau. Wielu w reakcji na terror i bezprawie popełnia samobójstwa. Wkrótce wdrażane są Prawa Norymberskie. W marcu kommando Eichmanna zaczyna działalność na terenie Austrii. Eichmann osobiście wyznacza kto ma zostać aresztowany lub wysłany do obozu koncentracyjnego. 40 tys. byłych apartamentów żydowskich zostaje przejętych przez Nazistów. Eichmann urządza swoje biuro we wspaniałym Rothschild Palais i przystępuje do akcji. Jego celem jest wyrzucenie Żydów z kraju. Aby uzyskać kontakt i ogarnąć mniejszość żydowską wydobywa z więzień żydowskich specjalistów- Syjonistów i zmusza ich do współpracy. Jego główna ofiarą- asystentem zostaje dr Josef Löwenherz dla którego, jak i wielu innych, odmowa współpracy to zsyłka do Dachau. Eichmann zrzesza związki i organizacje syjonistyczne i pod zwierzchnictwem SD wdraża przymusową emigrację z Austrii do Palestyny lub gdziekolwiek. Po raz pierwszy posiada władzę wykonawczą. Pisze do swego współpracownika Herberta Hagena, do Berlina:

jutro ponownie robię inspekcję tej budy dla żydowskiej społeczności i syjonistów. Wizytuję ich przynajmniej raz na tydzień. Trzymam ich wszystkich w garści. Nie robią żadnego kroku bez konsultacji ze mną. Jest tak, jak powinno być. Dzięki temu mogę ich lepiej kontrolować

Dr Franz Six odmawia przeniesienia Eichmanna do rodzinnego Linzu. 'Eksperci' potrzebni są we Wiedniu, gdzie zbiorowość żydowska jest duża a więc i zadania spore. Eichmann zakłada prototypowe Żydowskie Centralne Biuro Emigracyjne. Pracuje gładko. Żydzi są pozbawiani mienia i zmuszani do emigracji mając tylko drobne oszczędności. Alternatywą są cele Gestapo. Eichmann szerzy terror, swym zachowaniem wzbudza popłoch wśród podlegających mu Żydów-urzędników. Złe rezultaty pracy grożą zsyłką do obozu. Awansuje i sprowadza rodzinę do Wiednia. Cieszy się ona dobrobytem. Zamieszkują w reprezentacyjnej dzielnicy. SD zyskuje znaczne fundusze dzięki przejmowaniu żydowskich majątków i kont bankowych. Ubogi Żyd by wyemigrować musi ponieść koszta 'tranzytu'. Bogatsi Żydzi sponsorują ubogich za pośrednictwem agencji Eichmanna. Popada w rutynę i często odwiedza swe placówki w Austrii. Gdy dochodzą go informacje o niesubordynacji żydowskich kancelistów w Innsbrucku natychmiast przybywa na miejsce. Zwalnia całą załogę dając im parę tygodni na opuszczenie Austrii. W 1938 Alianci Zachodni sprzedają Nazistom Czechosłowację. 25 tys. Żydów deportowanych jest poza Sudetenland, w głąb Czech. 16 tys. Żydów z polskim obywatelstwem zostaje odstawionych na granicę polsko- niemiecką. Władze polskie organizują tymczasowy obóz dla uchodźców. Młoda Żydówka z Paryża, w odpowiedzi na deportację jej rodziców zabija strzałem z pistoletu pracownika ambasady niemieckiej we Francji. To daje pretekst Nazistom do rozpoczęcia pogromu na dużą skalę. Palone są synagogi, żydowskie przedsiębiorstwa, zamordowano około 100 osób, tysiące aresztowano. Pogrom jest na rękę Eichmannowi bo Żydzi desperacko szukają emigracji. W sumie, do listopada 1941 Eichmann zmusił do ucieczki z Rzeszy 128 tys. Żydów. Porzucili oni swe majątki które przypadły SD, która teraz rośnie w siłę. Eichmann i jego wiedeńskie biuro stawiani są jako przykład innym urzędom emigracyjnym z Rzeszy.

zawsze myślałem że był to nieznaczący urzędnik, typ osoby nazywanej - kancelista lub biurokrata. Teraz i tutaj był to typ tyrana, pan życia i śmierci. Przyjął nas gburnie i obscenicznie, nie pozwolił nam nawet odejść od drzwi, cały czas staliśmy...^[2]

Franz Meyer urzędnik z berlińskiego biura (podczas procesu Eichmanna).

Eichmann staje się fanatykiem. Jest bezwzględny dla swych podwładnych - Żydów co zwłaszcza uwidacznia się w traktowaniu dr Löwenherza. Hermann Göring w celach organizacyjnych nakazuje założenie Centralnego Żydowskiego Biura Emigracyjnego z siedzibą w Berlinie. Powierza szefostwo Reinhardowi Heindrichowi. Ten mianuje dyrektorem szefa Gestapo Heinricha Müller. Müller odwdzięcza się i powołuje na szefa centralnego biura - Eichamnna. Po zajęciu Czechosłowacji Eichmann zakłada w Pradze biuro siostrzane do wiedeńskiego. Tu dobiera załogę, która będzie stanowiła trzon jego oddziału: Franz Novak, Anton Burger, Karl Rahm, Alois Brunner, bracia Günther. Eichmann wymaga ślepego posłuszeństwa kierując się główną dewizą SS- Manna. Coraz mniej krajów w Europie chce przyjmować ubogich Żydów, przymusowych emigrantów. Rząd brytyjski ustala limit napływowy Żydów do Palestyny na 15 tys. rocznie przez następne 5 lat. Eichmann uruchamia nielegalną emigrację korzystając z pomocy m.in. austriackiego bankiera pochodzenia żydowskiego Bertholda Strofera. 1 września wybucha wojna. Polska kapituluje po nierównej i krótkiej walce. Żydzi i Polacy mają zostać wysiedleni z regionów które należały do Niemiec przed I wojną światową. Mają powstać getta w większych miastach. Do gett zostaną deportowane wszystkie żydowskie populacje nie większe niż 500 osób. Po zmianach i reformanch w RSHA Müller przywołuje Eichmanna do Berlina i czyni go szefem Urzędu Emigracyjnego Rzeszy. Dostaje były pałac żydowski przy 116 Kürfürststrasse. Żona Eichmanna- Vera, ma dość przeprowadzek. Zostaje z dziećmi w swym luksusowym apartamencie w Pradze do końca wojny. Głównym zadaniem Eichmanna staje się oczyszczenie Wielkiej Rzeszy i Protektoratu Czech i Moraw z Żydów. Eichnmann inicjuje projekt Nisko- mutację Syjonizmu. Zamierza utworzyć żydowską kolonię w dystrykcie lubelskim w nowo powstałym Generalnym Gubernatorstwie. Celem jest przesiedlenie kilku tysięcy Żydów z Ostrawy, Wiednia i Katowic. Pierwszy transport zawierający prefabrykaty do budowy baraków został wysłany wraz z grupą ponad 2 tysięcy zdolnych do pracy Żydów. Drążą oni studnie. Eichmann osobiście wita kolejne transporty. Używa słów: Führer obiecał Żydom nową ojczyznę. Pozostawia ich samych sobie. Projekt kończy się niepowodzeniem. Brak żywności, lekarstw, zły klimat zwiększają zachorowalność i śmiertelność. Setki zostały zmuszone przez SS do wejścia na terytorium ZSSR. Część na własne życzenie zgłosiło się do obozu pracy w Sosnowicach. Nieliczni, na własny koszt wrócili skąd przyjechali. Nisko dało pogląd Nazistom jak pozbyć się niechcianych obywateli z Rzeszy małym kosztem. Projekt Nisko dał Eichmannowi awans. W między czasie Hitler, wzorem Stalina zarządza wędrówkę ludów - powrót etnicznych Niemców (Volksdeutschów) na terytorium Wielkiej Rzeszy. Mieli oni przybyć na miejsce wysiedlonych Polaków i Żydów z prowincji wschodnich Rzeszy. Eichmann zostaje pełnomocnikiem odpowiedzialnym za stworzenie miejsc dla Volksdeutschów. Opracowuje plan barbarzyńskiego wysiedlenia ponad pól miliona ludzi. Heydrich wskazuje mu na miejsce wysiedlania- Generalne Gubernatorstwo. 40 tys. zostało wysłanych do Łodzi co zwiększyło zaludnienie i spowodowało zamieszanie. Hans Frank zaoponował przeciwko deportacjom wysiedleńców do jego domeny. Mimo to transporty nie ustają. Pierwsze getto powstaje w Łodzi. Brakuje żywności i lekarstw. Szerzy się tyfus. Żydzi giną z głodu i chorób. Dla Eichmanna przesiedlenia to cenne doświadczenie. Nie ma fizycznej możliwości przesłanie pól miliona obywateli Polski nie wywołując konfliktu wewnątrz agencji i między Gauleiterami. Metody deportacji Eichmanna, w których ludzie są traktowani gorzej niż zwierzęta to przestępstwo za które odpowie podczas procesu w Izraelu. Wysiedleńcy zostawiają całe majątki, dane jest im kilka godzin na zabranie najpotrzebniejszych rzeczy i małej ilości gotówki. Transporty nadzorowane są przez etnicznych Niemców. Wagony bydlęce, bez jakichkolwiek sanitarnych udogodnień, bez wody i żywności będące w trasie często parę dni, powodują dużą śmiertelność zwłaszcza wśród starszych i dzieci. Ucieczka była karana śmiercią na miejscu. Transporty Eichmanna kierowane są do gett lub w szczere pola GG. Później stwierdzi on, na procesie w Jerozolimie że był odpowiedzialny tylko za przygotowanie rozkładów jazdy pociągów. Wtedy, wśród elity III Rzeszy wiele znowu mówi się o projekcie Madagaskar. Nie jest on możliwy fizycznie do zrealizowanie póki morska potęga Wielkiej Brytanii nie zostanie złamana. Naziści łudzili się, że ten plan mógł dać alternatywy wysiedleniom do GG. Eichmann zostaje podwładnym Müllera i powstaje nowa sekcja w RSHA, w departamencie Gestapo: emigracja i ewakuacja. Priorytetem staje się usuwanie Żydów z terenów Wielkiej Rzeszy. 6 tys. zostaje przesłanych z okolic Baden do Francji-Vichy, która w maju została podbita prawie bez walki. 3 tys. dzięki Stroferowi przybywa so Palestyny. SD Heydricha zyskuje prawie całkowity monopol w sprawach żydowskich. Powstaje coraz więcej gett i Żydzi doświadczają w nich niehumanitarnego traktowania. Naziści żywią nadzieję, że inwazja na ZSRR otworzy Syberię i Żydzi będą mogli być deportowani do obiecanej nowej ojczyzny. Wielka akcja przesiedleńcza Hitlera skończyła się fiaskiem i kwestia nie została rozwiązana.

W oczekiwaniu nadchodzących wydarzeń, Hitler ogłasza Operację Barbarossa metodycznym wyniszczeniem bolszewizmu i Żydostwa. Przed atakiem, Heydrich zwołuje spotkanie, z udziałem Eichmanna, na temat "ciężkich zadań" jakie czekają Einsatzkommnda (mobilne grupy eksterminacyjne) i ich wodzów na wschodzie. Później, do urzędu Eichmanna będą docierały regularne raporty z pacyfikacji na terenach ZSRR. Eichmann, "ekspert od emigracji" chwilowo jest bez przydziału. Nie ma pomysłu (wsród jego szefostwa) gdzie deportować wrogów Rzeszy bez konfliktów między poszczególnymi okręgami. W lipcu 1941 Hans Frank, obwieszcza pomiędzy znajomymi, ze "oczyści" warszawskie getto. Eichmann otrzymuje propozycję z Centralnego Biura Wysiedleńczego z Poznania od SS - Sturmbannführera Rolfa-Heinza Höppnera by wysiedlić Polaków i polskich Żydów z okręgu Warty (Warthegau). Höppner uważa, że zagłodzenie Żydów w gettach nie jest dobrym rozwiązaniem, niesie pewne ryzyka. Sugeruje biologiczne zniszczenie, najefektywniejszą metodą gazowania, jaka uprzednio towarzyszyła projektowi Eutanazja. Krótko po tym, Göring upoważnia Heydricha, znanego jako Archanioł zła by rozwiązał kwestię żydowską. Oznacza to, że zadanie zostanie przydzielone bezpośrednio "żydowskiemu ekspertowi"- Eichamnnowi. W sierpniu 1941 Eichmann informuje MSZ Rzeszy, że wizy tranzytowe umożliwiające emigrację zostają wstrzymane w obliczy nowych rozwiązań "kwestii". W połowie sierpnia Bernhard Lösener przewodzi spotkaniu z personelem SD. Próbuje dyskutować złagodzenie polityki wobec Żydów co nie wywołuje aplauzu. Eichamann zdegustowany opuszcza spotkanie bez żadnych zobowiązań. Wydaje się, że wznowienie deportacji z poznańskiego we wrześniu 1941 nie jest możliwe. Nagle Hitler zmienia plany. Żydzi niemieccy, mają być "ewakuowani" na wschód bez względu na ich zasługi dla Niemiec w czasie I wojny światowej. Hitler traci tym sposobem możliwość szantażu Żydów amerykańskich, gdy się pozbędzie rodzimych, mogących być zakładnikami. W listopadzie 1941 Eichmann awansuje na podpułkownika. Zostaje doceniony jako "ekspert od przemieszczania populacji".

Przedkładam tą promocję kierując się wyjątkowo rzetelną służbą sprawowaną przez Adolfa Eichmanna, który uprzednio osiągnął wybitne rezultaty w procesie usuwania Żydów z Austrii, jako naczelnik Żydowskiego Biura Emigracyjnego. Dzięki jego pracy, olbrzymie ilości nieruchomości i środków zostały przejęte przez Rzeszę. Jego działania w Protektoracie Czech i Moraw, prowadzone z przykładną inicjatywą i wymaganą sprężystością zasługują także na wyróżnienie. Obecnie pracuje on nad ważnymi problemami ewakuacji i przemieszczania populacji. Ze względu na wagę jego zadań, uważam że promocja jest zasadna i odpowiednia do jego misji...^[3]

SS-Gruppenführer Bruno Streckenbach, szef działu kadr RSHA (Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy).

Dzięki zmianom decyzji, 20 tysięcy Żydów i 5 tys. Romów niemieckich trafia do łódzkiego getta. Nie obyło się bez protestów władz Generalnego Gubernatorstwa. Powodem - zagęszczenie i wynikający z tego bałagan. W październiku 1941 Reinhard Heydrich zostaje mianowany Protektorem Czech i Moraw. Zakłada obóz koncentracyjny w Terezinie (Theresienstadt) niedaleko Pragi. Kłopotliwi Żydzi będą wysyłani na wschód co oznacza zagładę. W październiku jest zielone światło dla deportacji. Eichmann mobilizuje załogę i ruszają transporty niemieckich Żydów. Miejsce docelowe: getta w Generalnym Gubernatorstwie, Białoruś, kraje bałtyckie. Dzięki ustawie o obywatelstwie niemieckim z 25 listopada 1941, Żydzi po przekroczeniu granicy tracą je. Eichmann dysponuje policją i wspólnie z innymi agencjami rozporządza żydowskim mieniem. We wrześniu, Reinhard Heydrich informuje go, że Hitler podjął decyzję w nierozstrzygniętej sprawie. Jest to fizyczna zagłada. Eichmann dostarcza list uwierzytelniający do szefa Policji w Lublinie, SS-Brigadeführera Odilo Globocnika. W Bełżcu Eichmann obserwuje zagazowywanie ludzi spalinami z silnika łodzi podwodnej, w uszczelnionch chatach. W Chełmnie widzi półciężarówki- "sanitarki" specjalnie uszczelnione które spalinami trują stłoczonych w nich Żydów. W Mińsku jest świadkiem masowego rozstrzeliwania- lokalnego ludobójstwa. Nie jest jasne jaka wagę miała opinia Eichmanna co do wyboru metody późniejszej zagłady. Z zeznań Eichmanna, z taśm Sassena, na wolności w Argentynie i podczas przesłuchiwania w Izraelu wynika, że te makabryczne spektakle wstrząsnęły nim do głębi. Raportuje Müllerowi, że to nie jest to, o czym myślał, że to nie jest polityczne rozwiązanie. Müller przyjmuje to obojętnie. Wysyła Eichmanna do Auschwitz by obserwował rozbudowę obozu - zwłaszcza prototypowe krematoria. Po tym, znowu kieruje go do dystryktu lubelskiego by oglądał Treblinkę w czasie pracy. Co ciekawe, nie jest pewne czy wizyty Eichmanna w miejscach kaźni miały miejsce przed, czy po decyzji Hitlera (w sprawie eksterminacji), czy ja stymulowały i czy jego raporty miały na nią wpływ.

.. Führer postanowił, że "kwestia żydowska" będzie rozwiązana raz na zawsze i SS jest za to odpowiedzialne... dowiesz się dalszych szczegółów od SS-Sturmbannführera Eichamanna z RSHA, który odwiedzi Cię w wkrótce...^[4]

Reichsführer SS Heinrich Himmler do SS- Sturmbannführera Rudolfa Hößa (lato 1941)

Höß o Eichmannie

...rozmawialiśmy o wydajnych metodach eksterminacji bazując na jego uprzednich doświadczeniach (Chełmno, Mińsk)...''^[5]

Zeznania Hößa mogą być (choć nie muszą) niespójne i oczerniające. Hößowi groził stryczek, gdy je spisywał w celi. Rudolf Höß miesza daty i operacje. Krematorium w Birkenau powstało dopiero jesienią 1942 roku. "Wspomnienia" zarówno Eichmanna jak i Hößa zawierają wiele niejasności i duże nieścisłości w chronologii wydarzeń. Działanie, osobista odpowiedzialność i rola Eichmanna jako nadzorującego ostateczne rozwiązanie nie została sprecyzowana aż do konferencji w Wannsee. Rok 1941 pozwolił Eichmannowi "oswoić się" z nowymi zadaniami, poznać cel swoich deportacji i kontrolować w przyszłości rozmiary i terminowość "dostaw" do obozów zagłady w Generalnym Gubernatorstwie. W między czasie (1939-41), niezależnie od Eichmanna, dochodziło do lokalnych zbrodni na Bałkanach, Łotwie, Białorusi, Ukrainie i w GG. Konferencja w Wannsee pozwoliła je scentralizować i skoordynować.

Franz Rademacher z MSZ Rzeszy na temat Eichamnna porady w sprawie losów 8 tys. Żydów internowanych w Serbii we wrześniu 1941

Eichmann zalecił rozstrzeliwania.''^[6]

20 stycznia 1942 roku ma miejsce konferencja w Wannsee. Jej celem jest akceptacja długofalowej polityki Heydricha i załagodzenie konfliktu między GG a RSHA. Eichmann przygotował statystyki i przemówienie dla szefa SD. Na spotkanie stawili się wszyscy zainteresowani Endlösungiem. Eichmann protokołował. Heydrich nakreślił plan ostatecznego rozwiązania. Po części oficjalnej szef Gestapo - Müller, Heydrich i Eichmann delektują się przy kominku lampką koniaku i cygarami. Wszystko poszło bez przeszkód i po myśli Heydricha. Konferencja zamknęła Eichamnnowi drogę kontynuowania poprzednich zadań, jako "emigracyjny ekspert". Na przesłuchaniu w Izraelu, Eichamnn stwierdził skromnie, że głowy koronowane podjęły decyzję. Jego zadaniem, od tego momentu, było postępować zgodnie z rozkazami. Czynił on swoje rzekomo bez gorliwości i inicjatywy- "bezmyślnie" jak stwierdziła na procesie Hannah Arendt.

[edytuj] Od roku 1942 do upadku Rzeszy

Joel Brand wspominał na procesie Eichmanna w 1961 roku.

Zbliżyłem się do stołu... Eichmann stał przed nim wyprostowany, nogi szeroko rozstawione, ręce na biodrach... i krzyknął. Lepiej powiedzieć, warknął na mnie. `Ty!... czy ty wiesz kim jestem? Ja jestem odpowiedzialny za Akcję! W Europie, Polsce, Czechosłowacji, Austrii jest już skończona, teraz czas na Węgry.`^[7]

Po konferencji na temat ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej w styczniu 1942 w Wannsee, objął nadzór nad wykonaniem jej postanowień jako pełnomocnik Heinricha Himmlera.

[edytuj] Od roku 1945 do uprowadzenia w Argentynie

W dniu Kapitulacji III Rzeszy Eichmann znajduje się w Austrii. Umieszcza swą żonę z dziećmi w Altaussee- alpejskim kurorcie, miejscu, gdzie wielu SS- Mannów ulokowało swe rodziny. Rozstaje się z kamratami - niedobitkami, m.in. z Horią Simą i udaje się do Niemiec ze swym adiutantem SS- Sturmbannführerem Rudolfem Jänishem. Przebierają się początkowo w mundury Luftwaffe. Amerykański patrol zatrzymuje ich niedaleko Ulm. Eichmann dochodzi do wniosku, ze tatuaż pod jego lewym ramieniem zdradzi go jako członka SS i rezygnuje z roli lotnika. Degraduje się do pozycji SS- Untersturmführera Eckmanna (celowa zbieżność nazwisk) z dywizji kawalerii SS (SS- Reiter), urodzonego we Wrocławiu (trudno to sprawdzić, gdyż to radziecka strefa okupacyjna). Osadzony zostaje w Weiden (Górny Palatynat). Przebywa tam od maja do sierpnia 1945 roku. Zostaje przeniesiony do obozu dla jeńców wojennych we Frankonii gdzie odsiaduje do stycznia 1946. Obawia się zdemaskowania. Kilkakrotnie był przesłuchiwany. Rozstaje się z adiutantem. Myśli o samobójstwie. Byli więźniowie lagrów często odwiedzają więzienia szukając swych katów. Gdy kryzys mija zgłasza się do starszych oficerów SS. Zamierza uciekać, początkowo do Palestyny, pod skrzydła swego byłego rozmówcy Wielkiego Muftiego Jerozolimy. Otrzymuje fałszywe dokumenty i w lutym 1946 ucieka ze słabo strzeżonego amerykańskiego obozu. Kieruje się do Prienu, gdzie spotyka siostrę jednego z SS- Mannów- więźniów. Udając małżeństwo wędrują na północ- do Hamburga w brytyjskiej strefie okupacyjnej. Eichmann porzuca wkrótce miasto, by znaleźć spokój w Eversen, niedaleko Bremy. Region jest zalesiony i słabo zaludniony. Na miejscu widzi się z bratem jednego z SS-manów z obozu amerykańskiego. Podejmuje pracę jako leśnik- drwal. Oszczędza pieniądze. Spółka bankrutuje i Eichmann musi poszukać nowego zajęcia. Kupuje fermę kurczaków w tej samej okolicy. Brytyjska strefa okupacyjna jest bezpieczniejsza dla byłych SS-Manów zbrodniarzy. Władze okupacyjne nie są zbyt liczne. Trwa proces w Norymberdze. Byli podwładni i przełożeni denuncjują Eichmanna, często przypisując mu więcej zbrodni niż popełnił. SS- Obersturmbannführer Rudolf Höß (były komendant obozu konentracyjnego Oświęcim- Brzezinka) i SS- Hauptsturmführer Dieter Wisliceny grają główne role. Wychodzi na jaw jego (Eichmanna) ucieczka z amerykańskiej strefy okupacyjnej. Gazety rozpisują się o nim. W 1950 rzuca fermę i rozpowiada, że udaje się do Skandynawii do prac inżynieryjnych.

Jak tysiące innych nazistów - zbrodniarzy, postanawia udać się do profaszystowskiej Argentyny Juana Peróna, kraju, powiązanego silnie z Watykanem i III Rzeszą. Biskup Alois Hudal z Włoch zainspirował i zajął się częścią praktyczną pomocy dla byłych zbrodniarzy- obywateli III Rzeszy i Austrii. Współpracuje z biskupem Antonio Caggiano rezydującym w Rosario. W porozumieniu Watykan- Argentyna biorą udział byli SS- Manni i ich sympatycy, jak Carlos Fuldner czy Rudi Freude, sekretarz osobisty Peróna. Ambasady argentyńskie wystawiają fałszywe dokumenty, które to przedstawione w biurze Czerwonego Krzyża dają prawo do dokumentów podróży. Karta podróży przedłożona w konsulacie powodowała wystawienie fałszywej wizy i próbnego dowodu osobistego. Po przyjeździe do Argentyny uciekinier otrzymywał prawdziwy dowód osobisty (cedula) pod fikcyjnym nazwiskiem.

O Eichmannie wciąż bardzo głośno w mediach. Klasztory i zakony katolickie będące w zmowie, dają mu schronienie, gdy podróżuje z Niemiec do Włoch. Duże zasługi kładzie Zgromadzenie Św. Rafała z Bawarii. Odwdzięcza się ono za masowe wcielania Żydów do Kościoła Katolickiego stymulowane przez terror SD i Gestapo w czasie wojny. Ze stałą pomocą podwładnych biskupa Hudala, Eichmann otrzymuje wizę argentyńska w Genui. Opuszcza port w czerwcu 1950, z paru innymi weteranami z SS. Nie przywozi ze sobą większych pieniędzy, mimo że SD w czasie wojny, dysponowała majątkami przesiedlonych Żydów. Eichmann nie brał łapówek w przeciwieństwie do innych SS-Manów jak Dieter Wisliceny. Przybywa do Buenos Aires w lipcu 1950 roku i legitymuje się jako Ricardo Klement. Na miejscu łączy się z bractwem SS. Lokują go w mieszkaniu. Otrzymuje dowód osobisty od policji Buenos Aires. Carlos Fuldner zatrudnia go w swej firmie budowlanej CAPRI w prowincji Tucumán i Santiago del Estero. Zamieszkuje w małej górskiej wiosce. Dla CAPRI pracuje od sierpnia 1950 do kwietnia 1953. Spotyka tam innych Nazistów (m.in. Gauleitera Styrii), jeździ konno, wracają wspomnienia z młodości- z Mühlviertelu w Austrii. w 1950 pisze do żony, dając jej znać że jest w Argentynie. W 1945, na przesłuchaniu, Veronika stwierdza że się rozwiodła z mężem. By uzyskać dokumenty podróży i wizę, zgłasza sie do władz austriackich by uznać jej męża jako zmarłego. Grupy wolontariuszy, głównie Żydów, współpracując ze służbami specjalnymi wciąż poszukują byłych zbrodniarzy. Szymon Wiesenthal- urodzony w Polsce detektyw- tropiciel Nazistów, zaangażowany w sprawę, zrozumiał, że ma ona pewność że jej mąż żyje i że planuje ona ucieczkę zalegazlizowaną przez władze austriackie. Veronika Eichmann, pod panieńskim nazwiskiem Liebl opuszcza nagle aparteament w Altaussee i Europę. Bez żadnych problemów- dzięki temu, że Alianci są mniej zainteresowani zbrodniarzami dawnej wojny. Zimna wojna nasila się i wybucha nowy konflikt w Korei. w 1951 Veronika Liebl i jej trójka dzieci przybywają do Buenos Aires. Tam, czeka na nich "wujek Ricardo". Żadne z dzieci nie poznaje ojca. Rzadko go widywały, także w czasie wojny. Udają się do wynajętego domu w prowincji Tucumán. Dzieci lubią górzysty region. Jeżdżą konno i dowiadują się że "wujek Ricardo" to ich ojciec- były oficer Wehrmachtu. W 1953 roku przeprowadzają się do Buenos Aires. Ricardo Klement próbuje własnego biznesu, raz i drugi, ale nie odnosi sukcesu. W 1959 podejmuje pracę jako mechanik-spawacz w fabryce Mercedes-Benz. Znajduje tam liczną reprezentację bractwa z SS. W 1953 Veronika rodzi czwartego syna- Ricardo Francisco. Dzieci zachowują nazwisko ojca. Restrykcyjny ojciec uważa, że poświęcają za dużo czasu na przyjemności. W domu nie mówi się o polityce. Eichmann spotyka "starych znajomych". SS-Obersturmbannführer Otto Skorzeny przedstawia go holenderskiemu dziennikarzowi- Naziście Willemowi Sassenowi, a ten z kolei dr SS Josefowi Mengele. "Doktor" po starej znajomości proponuje Eichmannowi darmowe badanie medyczne. Eichmann odrzuca propozycje Anioła śmierci z Birkenau (Brzezinki). Sassen oferuje Eichmannowi płatne sesje nagraniowe, w których SS-Mann wybielił by elitę III Rzeszy, zwłaszcza Hitlera. Eichmann zgadza się. Zdaje szczegółowe relacje, często pod wpływem alkoholu. Zwierza się ze skrytych detali i swojej roli w ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej.

Zwierzenie Eichmanna nagrane na taśmach Sassena

Nie, w ogóle nie żałuję. Nie mam kogo przepraszać, bo nie zrobiłem nic złego. Przez te cztery miesiące rozmów o tych sprawach, w których wysiliłem swą pamięć, zrobiliśmy kawał dobrej roboty. Wydawać by się mogło, że było to bardzo łatwe, według opinii która teraz krąży, że się nawróciłem, że zmieniłem poglądy. Nie jest to prawda, ponieważ moje sumienie odmawia, neguje, że zrobiłem coś złego. Nie, muszę Ci szczerze powiedzieć, że jeśli z 10.3 miliona Żydów (jak pokazuje statystyk Richard Korherr) zabiliśmy 10.3 miliona, to jestem usatysfakcjonowany. Mogę powiedzieć "wszystko jest w porządku, zniszczyliśmy wroga"''^[8]

Powstało 67 rolek taśm, prawie 700 stron maszynopisu, plus 80 stron osobistych komentarzy Eichmanna. (będą one później dowodem na jego procesie w Izraelu). Eichmann nie jest zadowolony z większości nagrań. Próbuje zdać relację jeszcze raz- samemu- pisemnie. Za pieniądze od Sassena kupuje grunt w dystrykcie Bancalari i z synami buduje dom. Okolica jest słabo zaludniona.

W 1956, syn Klaus spotyka się z córka żydowskiego uchodźcy z III Rzeszy, z lat 30. W ich domu syn Eichmanna wyraża opinie typu Niemcy powinni dokończyć eksterminacji Żydów. Ujawnia także, że jego ojciec był oficerem w niemieckiej armii. Imię Eichmanna pojawia się w lokalnej prasie. Piszą o procesie zbrodniarzy wojennych we Frankfurcie. Niewidomy ojciec niedoszłej pani Eichmannowej łączy elementy układanki. Klaus jest synem podpułkownika SS Adolfa Eichmanna. Wysyła list do Niemiec, wciąż pełnych Nazistów- weteranów. Szczęśliwie list trafia do Żyda- prokuratora generalnego Hesji Fritza Bauera który informuje służby specjalne państwa Izrael. Isser Harel, szef Mossadu wysyła swego wywiadowcę by ten sprawdził informację, na miejscu, w Buenos Aires. Agent nie znał ostatniego adresu Eichmanna w dystrykcie Bancalari. Wraca z niczym i sprawa przycicha do 1958.

Szymon Wiesenthal nie daje za wygraną. W gazecie lokalnej w Altaussee pojawiają się kondolencje dla Veroniki Eichmann, która opuściła kraj potajemnie w 1951. Więc Veronika żyje i utrzymuje kontakt z rodziną w Austrii. Wiesenthal wysyła agenta do matki Veroniki, która wyjawia, że jest ona żoną Ricardo Klementa. Wiesenthal kontaktuje się z Bauerem, a ten, przy pomocy aparatu państwowego, odkrywa losy Eichmanna w latach powojennych i Płd. Ameryce. Bauer informuje prezydenta Izraela Davida Ben Guriona. Ten uruchamia Mossad ponownie. Agent wysłany do Argentyny znajduje nowy dom Eichmanna. Wykonuje zdjęcia Adolfa pracującego w ogródku domowym. Wraca natychmiast do Izraela. Mossad ryzykuje akcję. Grupa wysłana do Bancalari porywa Eichmanna gdy ten po opuszczeniu autobusu idzie w stronę swego ustronnego domu. Agenci przetrzymują Eichmanna 8 dni w specjalnie przygotowanym miejscu. Konfrontują jego numery członkowskie SS i partii nazistowskiej. Gdy samolot linii El-Al wiozący izraelskich dyplomatów jest gotowy, agenci przemycają w nim znarkotyzowanego Eichmanna. Samolot ląduje w Izraelu 22 maja 1960 roku. Kilka dni po zniknięciu ojca, dzieci i żona podnoszą alarm. Zdają sobie sprawę, że został porwany przez kogoś, kto zna jego prawdziwe personalia. Nie informują władz argentyńskich, ale szukają ojca poprzez sieć nazistowskich emigrantów. David Ben Gurion konfrontuje Eichmanna z Benno Cohenem, urzędnikiem emigracyjnym sprzed wojny, który stwierdza jego tożsamość. Prezydent podaje mediom informacje o aresztowaniu. Eichmann będzie sądzony na podstawie Kodeksu Karnego z 1950 r. dla Nazistów i ich Kolaborantów. Informacja obiega cały świat.

[edytuj] Proces i egzekucja

15 grudnia 1961 skazano go na karę śmierci przez powieszenie. Wyrok wykonano tuż po północy z 31 maja na 1 czerwca 1962 roku w więzieniu w Ramla. Jego ciało spalono, a prochy rozrzucono nad międzynarodowymi wodami Morza Śródziemnego. Był to jedyny wykonany wyrok śmierci w historii Izraela.

	Eichmann przed sądem Proces Adolfa Eichmanna przed sądem izraelskim, 1961
Problem z odtwarzaniem pliku? Zobacz Pomoc.

[edytuj] Przypisy

↑ Dieter Wisliceny- przedstawienie Eichmanna do awansu - 17 września 1937
↑ Zeznania Franza Meyera poczas procesu Eichmanna 1961 r.
↑ Przedstawienie Eichmanna do awansu-SS-Gruppenführer Bruno Streckenbach, szef działu kadr RSHA (Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy). 1941 r.
↑ Wspomnienia Rudolfa Hößa 1945 r.
↑ Wspomnienia Rudolfa Hößa 1945 r.
↑ Uwaga Franza Rademachera 1940 r.
↑ Zeznania Joeala Branda, proces Eichmanna - 1 czerwca 1961
↑ Zwierzenia Eichmanna nagrane na taśmach Willema Sassena - 1961

[edytuj] Bibliografia

Institute of Documentation Haifa Israel Tuviah Friedman geb.23.1.1922 Radom (Polen) H.S.
Document-Book Tuviah Friedman Germany National Bibliothek
The Blind man who discovered Adolf Eichmann in Argentinien 69 Document
Isser Harel attacks Simon Wiesenthal 31 Document
Korrespondenz Wiesenthal - Tuviah Friedman (Document-Book) Germany National Bibliothek

1957 reported the Blind man Lothar Hermann Eichmann alias Francisco Schmidt to Germany Fritz Bauer
1958 (März) Germany BND report to CIA Adolf Eichmann alias Clemens
1959 (Dezember) Fritz Bauer said Eichmann Kuwait (Pressarchiv) H.S.
Story Tuviah Friedman Haifa Documentation absolutely correct 10 000 US Dollar
D. Cesarani, Adolf Eichmann- his life and crimes, Wyd. William Heinemann, London 2004, ISBN 0-434-01056-1, str. 458

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Adolf Eichmann

[0] Dieter Wisliceny- przedstawienie Eichmanna do awansu - 17 września 1937

[1] Zeznania Franza Meyera poczas procesu Eichmanna 1961 r.

[2] Przedstawienie Eichmanna do awansu-SS-Gruppenführer Bruno Streckenbach, szef działu kadr RSHA (Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy). 1941 r.

[3] Wspomnienia Rudolfa Hößa 1945 r.

[4] Wspomnienia Rudolfa Hößa 1945 r.

[5] Uwaga Franza Rademachera 1940 r.

[6] Zeznania Joeala Branda, proces Eichmanna - 1 czerwca 1961

[7] Zwierzenia Eichmanna nagrane na taśmach Willema Sassena - 1961

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

Adolf_Eichmann

prawo pracy kodeks pracy