Albert Speer (ojciec)
Albert Speer (właśc. Berthold Konrad Hermann Albert Speer, ur. 19 marca 1905 w Mannheim - 1 września 1981 w Londynie) - niemiecki polityk i architekt, jeden z przywódców hitlerowskich Niemiec.
Speer pochodził z wielkomieszczańskiej rodziny z Mannheim. Zarówno ojciec jak i dziadek byli architektami. Albert Speer studiował architekturę na Wyższej Szkole Technicznej w Karlsruhe, a od wiosny 1924 do lata 1925 w Monachium. Następnie przeniósł się na Uniwersytet Techniczny w Berlinie, nie został tam jednak przyjęty na seminarium u Hansa Poelziga. W 1926 został uczniem Heinricha Tessenowa, zaś po zdaniu dyplomu w 1927 jego asystentem.
Latem 1922 poznał Margarete Weber, zwaną Margret (1905–1987), pochodzącą z rodziny rzemieślniczej z Heidelberga. 28 sierpnia 1928 wbrew woli matki, która uważała małżeństwo za mezalians, Albert poślubił w Berlinie Margret. W latach 1934-1942 przyszło na świat sześcioro dzieci Speerów: Albert junior, Hilde, Margarete, Arnold, Fritz oraz Ernst.
W grudniu 1930 Speer wziął udział w wiecu nazistów na Hasenheide w Berlinie, na którym przemawiał Hitler, zaś 1 marca 1931 wstąpił do NSDAP i został jej aktywnym działaczem. W 1932 podjął pierwsze zlecenia projektowe dla partii, zaś po śmierci Paula Ludwiga Troosta w 1934 został głównym architektem Hitlera. W 1937 został przez Hitlera mianowany generalnym inspektorem budowlanym stolicy rzeszy. Ponadto do jego zadań należało przed II wojną światową organizowanie wieców faszystowskich. W czasie wojny od 1942 minister odpowiedzialny za zbrojenia i szef Organizacji Todta. Jego staraniom przypisuje się fenomenalny rozwój niemieckiej produkcji wojennej w drugiej połowie wojny. Wydatnie zwiększył produkcję broni, amunicji, czołgów, benzyny lotniczej, a także samolotów. Uważa się często, że był planistą i organizatorem o wyjątkowych zdolnościach, przykładem najbardziej twórczego umysłu technicznego. Potrafił planować na wielką skalę i wprowadzać na bieżąco niezbędne korekty, by uporać się z monumentalnym zadaniem produkcji wojennej.
W 1946 w czasie procesu Norymberskiego został skazany na 20 lat więzienia za organizację przymusowej pracy i deportacji ludności cywilnej podbitych krajów. Podczas procesu Speer wyraził skruchę i uznał, że czuje się odpowiedzialny.
W więzieniu napisał swoje wspomnienia, które zostały opublikowane w 1969. Książka ta jest unikalnym opisem najbliższego otoczenia Hitlera. W książce tej Speer próbował wybielić swoją rolę w czasie wojny, utrzymując na przykład, że nic nie wiedział o hitlerowskich obozach śmierci. Przyznał tylko, że słyszał niejasne pogłoski o zbrodniach popełnianych w Auschwitz-Birkenau, ale z lojalności do Hitlera nie podjął starań by dowiedzieć się czegoś więcej. Dziś historycy uważają rzekomą niewiedzę Speera za wysoce nieprawdopodobną.
Wyszedł z więzienia w 1966, po czym zajął się pracą publicysty i wykładowcy. Występował kilka razy w filmach dokumentalnych poświęconych tematyce II Wojny Światowej i III Rzeszy (m.in. w brytyjskim serialu "The World At War"). Zmarł w trakcie podróży po Anglii w wieku 76 lat.
Jako architekt Speer należał do silnie antymodernistycznych tradycjonalistów. Jego styl można określić jako uproszczony klasycyzm. Architektura powinna być zdaniem Speera monumentalna i obrazowa, wypełnianie funkcji reprezentacyjnych i propagandowych wymaga wrażenia trwałości i stabilności.
Syn Speera, również Albert, jest znanym architektem. Córka Alberta Speera starszego, Hilde Schramm, jest pedagogiem i byłą deputowaną Listy Alternatywnej w berlińskim parlamencie lokalnym, w latach 90. była jego wiceprzewodniczącą.
[edytuj] Główne dzieła architektoniczne
- pawilon niemiecki na wystawie światowej w Paryżu, 1937
- Zeppelinfeld i tereny zjazdów partyjnych w Norymberdze, 1934-1939
- Nowa Kancelaria Rzeszy w Berlinie, 1938-1939
- projekty przebudowy Berlina (tzw. Plan Germania), 1934-1945
- projekt Wału atlantyckiego
[edytuj] Bibliografia
Wspomnienia / Albert Speer ; przeł. [z niem.] Marek Fijałkowski [et al.],Warszawa : Wydaw. Min. Obr. Narodowej, 1990.
[edytuj] Linki zewnętrzne