Ars Magna (Rajmund Lullus)
Ars Magna (艂ac. sztuka wielka) - projektowana przez b艂. Rajmunda Lullusa nauka o najwy偶szym stopniu og贸lno艣ci, z kt贸rej mo偶na by wyprowadzi膰 twierdzenia wszystkich nauk, w tym logiki i metafizyki. Wy艂o偶ona w dziele Ars magna et ultima oraz w jego skr贸cie Ars brevis. W projekcie tym widoczna jest jedna z pierwszych tendencji do automatyzacji i mechanizacji rozumowania. Tym samym terminem Lullus okre艣la艂 bowiem z艂o偶one z niezale偶nie obracaj膮cych si臋 k贸艂 urz膮dzenie s艂u偶膮ce do mechanicznego rozwi膮zywania problem贸w poprzez odpowiednie 艂膮czenie rozmieszczonych na ko艂ach pojedynczych wyraz贸w.
Intencj膮 b艂. Rajmunda by艂o stworzenie doskonalszej ni偶 arystotelesowska sylogistyka metody dyskusji i przekonywania, co mia艂o dopom贸c mu w dziele nawr贸cenia na chrze艣cija艅stwo wyznawc贸w islamu.
Budowanie uniwersalnej nauki Lullus rozpocz膮艂 od utworzenia "alfabetu" sk艂adaj膮cego si臋 z podstawowych termin贸w metafizycznych i logicznych, do kt贸rych nale偶a艂y nazwy relacji, nazwy cech, partyku艂y pytajne itp. Alfabet ten podda艂 r贸偶norodnym uporz膮dkowaniom, kt贸re pozwala艂y dokonywa膰 przegl膮d贸w z艂o偶onych z jego element贸w ca艂o艣ci. Przy obracaniu si臋 k贸艂 maszyny Lullusa terminy te uk艂ada艂y si臋 w tr贸jki, z kt贸rych niekt贸re tworzy艂y poprawne sylogizmy. Dzi臋ki temu za pomoc膮 maszyny mo偶na by艂o wyszukiwa膰 orzeczniki przys艂uguj膮ce danemu podmiotowi, termin 艣redni danych dw贸ch termin贸w lub konkluzj臋 dla danych przes艂anek.
Idee Lullusa znane by艂y Leibizowi, kt贸rego zainspirowa艂y do stworzenia projektu uniwersalnego i 艣cis艂ego j臋zyka graficznego (characterstica universalis) i uniwersalnego rachunku.
[edytuj] Bibliografia
- Tadeusz Kotarbi艅ski, Wyk艂ady z dziej贸w logiki, 艁贸d藕 1957