Augustyn z Canterbury
艢wi臋ty Augustyn z Canterbury (? - 27 maja 604) - pierwszy arcybiskup Canterbury. W roku 596 mianowany na przeora klasztoru 艣w. Andrzeja. W roku 597 wys艂any z misj膮 chrystianizacji Wysp Brytyjskich przez papie偶a Grzegorza Wielkiego.
[edytuj] Misja chrystianizacyjna i jej znaczenie dla ko艣cio艂a
Pierwsza pr贸ba zako艅czy艂a si臋 niepowodzeniem, misjonarze zawr贸cili w po艂owie drogi, zniech臋ceni przeciwno艣ciami losu. Mo偶na spodziewa膰 si臋, 偶e te przeciwno艣ci to w du偶ej mierze niezrozumienie ko艣cio艂a galijskiego dla nowo powsta艂ej doktryny misyjnej. Dlatego przygotowuj膮c nast臋pn膮 wypraw臋, papie偶 Grzegorz I wyposa偶y艂 Augustyna w list polecaj膮cy do opat贸w i biskup贸w galijskich, a tak偶e do ma艂oletnich kr贸l贸w frankijskich Teodoryka II Burgundzkiego i Teudeberta II Austrazyjskiego oraz regentki i babki obu kr贸l贸w, kr贸lowej Brunhildy. Podni贸s艂 tak偶e Augustyna do godno艣ci opata. Misja wyruszy艂a 鈥 zim膮 596/597 zatrzyma艂a si臋 u kr贸la Frank贸w, gdzie najprawdopodobniej Augustyn otrzyma艂 tytu艂 biskupa. W listach polecaj膮cych papie偶 poleci艂 zabiera膰 ze sob膮 duchownych z ziem galijskich w czasie podr贸偶y. Ci pomocnicy, wed艂ug Grzegorza, byli lepiej zorientowani w sytuacji panuj膮cej w Anglii i obyczajach tamtejszej ludno艣ci. Mogli zatem sta膰 si臋 mediatorami w misji Augustyna. Wiosn膮 597 roku misjonarze wyl膮dowali w Anglii na ziemi kr贸la Kentu (wyspa Thanet). Powodem wyboru tego miejsca by艂 fakt, i偶 kr贸l Kentu Ethelbert (562/565 鈥 618) by艂 m臋偶em ksi臋偶niczki merowi艅skiej Berty (c贸rki kr贸la Pary偶a 鈥 Chariberta I). W zawartej umowie 艣lubnej mia艂a ona prawo swobodnego wyznania swojego kultu na ziemi Angl贸w. Razem z kr贸low膮 by艂 tam biskup frankijski, kt贸ry wzni贸s艂 ko艣ci贸艂 ko艂o Canterbury. Zatem ludno艣膰 i dw贸r Kentu mieli do艣膰 du偶o okazji do us艂yszenia i poznania wiary kr贸lowej. By艂 to czynnik, kt贸ry m贸g艂 u艂atwi膰 pomy艣lne zako艅czenie misji papieskiej. W艂adca Kentu by艂 ostro偶ny, wiedzia艂 jakie korzy艣ci mo偶e przynie艣膰 mu chrze艣cija艅stwo, ale zdawa艂 sobie r贸wnie偶 spraw臋 z tego, jak g艂臋boko zakorzenione jest poga艅stwo w艣r贸d ludu. Dyskusyjna pozostaje kwestia czy w momencie przybycia Augustyna, Ethelbert by艂 ju偶 ochrzczony czy nie. List wys艂any do Berty przez Grzegorza Wielkiego jest tak lakoniczny, 偶e na jego podstawie mo偶na udowodni膰 obie tezy. Pomimo swojej ostro偶no艣ci, kr贸l by艂 misjonarzom przychylny, dostali oni zezwolenie na osiedlenie si臋 w pobli偶u Canterbury, korzystali z ko艣cio艂a pod wezwaniem 艣w. Marcina. Otrzymali r贸wnie偶 zgod臋 na odbudow臋 starego rzymskiego ko艣cio艂a w samym Canterbury - ko艣ci贸艂 ten stanowi艂 pocz膮tek Katedry w Canterbury. Ponadto Augustyn za艂o偶y艂 klasztor 艣艣. Piotra i Paw艂a Aposto艂贸w, uko艅czony dopiero po jego 艣mierci. W 601 roku Augustyn wys艂a艂 raport do papie偶a z przebiegu misji oraz poprosi艂 go o pomoc. W wyniku tego Grzegorz wys艂a艂 now膮 misj臋, kt贸ra przywioz艂a sprz臋t liturgiczny, ksi臋gi 艣wi臋te, paliusz dla Augustyna oraz list, w kt贸rym papie偶 przedstawi艂 swoj膮 wizje organizacji Ko艣cio艂a angielskiego. Nawi膮zywa艂 on do organizacji ko艣cielnej z czas贸w rzymskich i przewidywa艂 za艂o偶enie 12 biskupstw, kt贸re mia艂y by膰 podporz膮dkowane 2 metropoliom. Po艂udniowej z siedzib膮 w Londynie z Augustynem na czele oraz p贸艂nocnej z siedzib膮 w Yorku 鈥 kt贸rego metropolita mia艂 by膰 podporz膮dkowany Augustynowi do jego 艣mierci, a nast臋pnie mia艂 by膰 zupe艂nie niezale偶ny. Mia艂o to zapobiec uzyskaniu przez biskup贸w silnej w艂adzy nad ko艣cio艂em w Anglii, co mog艂o spowodowa膰 偶e papie偶 straci艂by kierownictwo nad t膮 cz臋艣ci膮 ko艣cio艂a. Jednak plan ten by艂 nie do ko艅ca doskona艂y, przewidywa艂 stworzenie organizacji ko艣cielnej w oparciu o dawn膮 organizacje rzymsk膮. Tymczasem na ziemiach brytyjskich zasz艂y ogromne zmiany administracyjne. Jak te偶 si臋 okaza艂o plany Grzegorza by艂y ustalone na wyrost, spodziewa艂 si臋 on szybkiej misji chrystianizacyjnej. Jednak napotkano liczne opory ludno艣ci wiejskiej, kt贸ra by艂a wychowana w tradycji poga艅skiej i nie mia艂a ochoty z t膮 tradycj膮 sko艅czy膰. Dlatego te偶 w 601 roku papie偶 stworzy艂 doktryn臋, wed艂ug kt贸rej nale偶y zerwa膰 z nawracaniem si艂膮 i niszczeniem 艣wi膮ty艅 pogan. Aby u艂atwi膰 poganom przej艣cie z ich wiary na wyznanie chrystusowe nale偶y do ich 艣wi膮ty艅 po uprzednim pokropieniu ich wod膮 艣wi臋con膮 wstawia膰 o艂tarze chrze艣cija艅skie. Nie wolno od razu nakaza膰 im odci膮膰 si臋 od wszystkiego w co wierzyli, bo spowoduje to zator z ich strony. Je艣li miejscowa ludno艣膰 sk艂ada艂a w jakie艣 okre艣lone dni ofiary swoim bogom, to nale偶y im w te dni zorganizowa膰 jakie艣 inne 艣wi臋to, np. ku czci jakiego艣 艣wi臋tego m臋czennika. Jak m贸wi艂 艣w. Grzegorz Jest rzecz膮 niemo偶liw膮 pozbawi膰 umys艂y surowe wszystkiego od razu; ten bowiem, kto usi艂uje wspi膮膰 si臋 na szczyt, wznosi si臋 po stopniach krokami, nie skokami. Augustyn w swej misji mia艂 nieprzyjemnie spotkanie z Brytami - rdzennymi mieszka艅cy tych ziem, kt贸rzy wyznawali chrze艣cija艅stwo od wiek贸w, jednak uleg艂a ta wiara lekkim wypaczeniom. W innym terminie odbywa艂a si臋 u nich Wielkanoc, wyst臋powa艂y r贸偶nice w obrz膮dku chrztu. Augustyn wed艂ug tradycji spotka艂 si臋 z Brytami 2 razy i pr贸bowa艂 ich przekona膰 do zmiany praktyk oraz pom贸c w chrystianizacji Anglo-Sas贸w. Pierwszy raz mia艂o to miejsce na pograniczu Wesseksu, w miejscu obecnego Bristolu. Augustyn pr贸bowa艂 przekona膰 kap艂an贸w brytyjskich do podj臋cia wsp贸lnej misji, jednak wcze艣niej musieli oni zerwa膰 ze swoimi praktykami i przyj膮膰 obrz膮dek rzymski. Na to jednak nie chcieli si臋 zgodzi膰. O wy偶szo艣ci danego obrz膮dku mia艂a zdecydowa膰 pr贸ba. Znaleziona 艣lepca, kt贸rego Brytowie pr贸bowali uzdrowi膰, nie uda艂o si臋 to jednak. Dokona艂 tego dopiero Augustyn. Kap艂ani zdecydowali, 偶e musz膮 zasi臋gn膮膰 opinii ludu przed przy艂膮czeniem si臋 do Augustyna i poprosili o wyznaczenie drugiej daty spotkania. Udali si臋 kap艂ani do uczonego pustelnika, kt贸ry powiedzia艂 im, 偶e je艣li Augustyn jest m臋偶em bo偶ym, to maj膮 si臋 do niego przy艂膮czy膰. Miano pozna膰 to po tym, 偶e w czasie uczty wys艂annicy rzymscy zajm膮 pierwsi miejsca, a gdy przyjd膮 Brytowie, to w zale偶no艣ci od tego, jak si臋 zachowaj膮 misjonarze, taka b臋dzie ich pobo偶no艣膰: gdy wstan膮 na ich powitanie, znaczy 偶e s膮 pokornymi i bo偶ymi lud藕mi, gdy jednak b臋d膮 siedzie膰, znaczy i偶 s膮 niegodni przy艂膮czenia si臋 do nich. Augustyn egzaminu nie zda艂. Spotkanie zako艅czy艂o si臋 niepowodzeniem, a Augustyn mia艂 im wtedy przepowiedzie膰 kar臋 bo偶膮 - za odrzucenie go stocz膮 wojn臋 z nieprzyjaci贸艂mi, a za niech臋膰 do chrystianizacji Angl贸w ponios膮 z ich r膮k kar臋. Przepowiednia spe艂ni艂a si臋 w roku 613, gdy kr贸l Bernicji Ethelfryd pod Chester pokona艂 Bryt贸w. Misja Augustyna odnios艂a sukces, sta艂a si臋 zacz膮tkiem ko艣cio艂a w Anglii oraz zapocz膮tkowa艂a proces zjednoczenia wyspy. Samo wys艂anie Augustyna do Brytanii by艂o wielkim prze艂omem w dziejach Ko艣cio艂a. Rzym przej膮艂 prymat w chrystianizacji pogan. Zacz臋to organizowa膰 nowe wyprawy misyjne. Zmieniono tak偶e podej艣cie do pogan. Zamiast nawraca膰 ich si艂膮, zdecydowano si臋 na pokojowe misje. Ich celem mia艂o by膰 przekonywanie pogan s艂owem i postaw膮, a nie mieczem.
[edytuj] 艢mier膰
Ostatnie lata 偶ycia Augustyna przynios艂y rozszerzenie si臋 obszaru dzia艂alno艣ci ko艣cio艂a, co by艂o uwarunkowane protekcj膮 kr贸la Kentu. W 604 roku za艂o偶ono biskupstwo w Rochester, misja zdo艂a艂a osi膮gn膮膰 tereny Esseksu. W tym czasie powsta艂 w Londynie ko艣ci贸艂 pod wezwaniem 艣w. Paw艂a Aposto艂a. 27 maja 605 roku Augustyn zmar艂. Zosta艂 pochowany w ko艣ciele opackim-katedralnym pw. 艣wi臋tych Piotra i Paw艂a w Canterbury obok 艣w. Ethelberta.
| Poprzednik - |
arcybiskup Canterbury 597-604/605 |
Nast臋pca Wawrzyniec |
