Baleary
| Comunitat Aut貌noma de les Illes Balears Comunidad Aut贸noma de las Islas Baleares Baleary |
|||||
|
|||||
| Hymn: La Balanguera | |||||
| Stolica | |||||
| Powierzchnia 鈥 razem 鈥 proc. Hiszpanii |
17. miejsce 5014 km虏 2,2% |
||||
| Populacja (2008) 鈥 liczba ludno艣ci 鈥 g臋sto艣膰 鈥 proc. Hiszpanii |
14. miejsce 1 071 221 214,5 os./km虏 2,2% |
||||
| J臋zyk urz臋dowy | hiszpa艅ski, katalo艅ski | ||||
| Reprezentacja w parlamencie 鈥 Kongres 鈥 Senat |
8 5 |
||||
Baleary (hiszp: Islas Baleares, kat. Illes Balears) 鈥 archipelag w zachodniej cz臋艣ci Morza 艢r贸dziemnego, w pobli偶u wschodniego wybrze偶a Hiszpanii, o powierzchni 5014 km虏. Baleary licz膮 ok. 1 100 mln mieszka艅c贸w, w wi臋kszo艣ci Katalo艅czyk贸w.
Baleary s膮 wsp贸lnot膮 autonomiczn膮 oraz prowincj膮 Hiszpanii ze stolic膮 w Palma de Mallorca, miasto to poza tym jest jeszcze siedzib膮 w艂adz ko艣cielnych, s膮downictwa i si艂 zbrojnych. Status autonomii uzyskany w 1983.
Spis tre艣ci |
[edytuj] Historia
Wyspy by艂y kolonizowane przez Fenicjan, Kartagi艅czyk贸w, Rzymian (od 123 p.n.e. do V w. n.e.), Arab贸w (po VIII wieku), Turk贸w, Wandal贸w, Bizancjum (ok. 554) i Wizygot贸w. Po chrze艣cija艅skiej rekonkwi艣cie (1229-1235), za panowania kr贸la Jaime I, otrzyma艂y du偶膮 niezale偶no艣膰 w obr臋bie korony arago艅skiej. Przez pewien czas istnia艂o nawet osobne kr贸lestwo Majorki.
W wyniku wojny o sukcesj臋 hiszpa艅sk膮, w latach 1708-1802 Minorka znajdowa艂a si臋 pod panowaniem brytyjskim (nast臋pnie francuskim), co znajduje swoje odzwierciedlenie m. in. w jej architekturze. Podczas wojny domowej w Hiszpanii cz臋艣膰 Balear贸w zosta艂a opanowana przez nacjonalist贸w.
W 1983 roku wyspy otrzyma艂y status wsp贸lnoty autonomicznej.
[edytuj] Archipelag
W sk艂ad archipelagu wchodzi ok. 200 wysp i niezamieszkanych malutkich wysepek o 艂膮cznej powierzchni 5 tys. km虏. Najwa偶niesze wyspy to:
| wyspa | powierzchnia | ludno艣膰 |
|---|---|---|
| Majorka (hiszp. Mallorca) | 3600 km虏 | 814 275 |
| Minorka (hiszp. Menorca) | 668 km虏 | 90 235 |
| Ibiza | 572 km虏 | 117 698 |
| Formentera | 82 km虏 | 8 442 |
| Cabrera | 17 km虏 | ok. 50 |
| To jest artyku艂 z cyklu Katalonia |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| Portal Katalonia |
[edytuj] Gospodarka
Rozw贸j turystyki zmieni艂 gospodark臋 Balear贸w. Obecnie ponad 70% ludno艣ci zatrudnione jest w sektorze us艂ug. Najbardziej rozwini臋tymi ga艂臋ziami przemys艂u s膮 przemys艂 tekstylny, obuwniczy, sk贸rzany, a tak偶e rzemios艂o. Uprawia si臋 m.in. zbo偶e, oliwki, migda艂y, winoro艣l, figi, cytrusy. Hoduje si臋 tak偶e m.in. owce, byd艂o i trzod臋 chlewn膮. Ludno艣膰 zajmuje si臋 r贸wnie偶 rybo艂贸wstwem. Baleary maj膮 dobrze rozwnini臋t膮 komunikacj臋 lotnicz膮 oraz morsk膮 mi臋dzy wyspami jak i z Hiszpani膮.
[edytuj] Turystyka
Balearska gospodarka nastawiona jest na turystyk臋, archipelag odwiedzany jest ka偶dego roku przez 5 milion贸w turyst贸w. Posiadaj膮 dobrze rozwini臋t膮 infrastruktur臋 hotelow膮 i wiele k膮pielisk.
[edytuj] Klimat
Na Balearach panuje 艂agodny i ciep艂y klimat 艣r贸dziemnomorski. Temperatury latem przekraczaj膮 zwykle 30 stopni, zim膮 rzadko spadaj膮 poni偶ej 5.
[edytuj] Kultura[potrzebne 藕r贸d艂o]
艢wi臋ta
Stycze艅
Wigilia dnia 艣w. Antoniego - na Majorce; ca艂onocne ta艅ce i zabawy wok贸l ognisk w przebraniach.
B艂ogos艂awie艅stwo 艣w. Antoniego - w Sa Pobla na Majorce; dzie艅 u艣wietniaj膮 kolorowe procesje.
Procesja Trzech Uderze艅 - w Ciutadelli na Majorce; upami臋tnia zwyci臋stwo Alfonsa III nad Maurami odniesione w tym mie艣cie w 1287 roku. Dzie艅 艢wi臋tego Sebastiana - Pollen莽y na Majorce; obchodzony z procesjami, kt贸rym towarzysz膮 karuzele - dwaj m艂odzi tancerze w kartonowych kostiumach przedstawiaj膮cych konie, na艣laduj膮 ko艅ski ch贸d.
Luty
Karnawa艂 - ca艂e Baleary; post popzedzaj膮 parady i marsze kostiumowe.
Marzec/Kwiecie艅
Wielki Tydzie艅 (Semana Santa) - ca艂e Baleary.
Maj
Festa de Nostra Senyora de la Vict艒ria - w Port de Soller na Majorce; bitwa chrze艣cijan z niewiernymi, upami臋tniaj膮ca zwyci臋stwo nad tureckimi piratami w 1561 r.
Czerwiec
Festa de Sant Juan - w Ciutadelli na Minorce; pojedynki rycerskie, muzyka ludowa, ta艅ce i procesje.
Lipiec
Dia de Virgen de Carmen (艣wi臋to patronki marynarzy i rybak贸w) - ca艂e Baleary; odbywa si臋 艣wi臋cenie 艂odzi, a tak偶e parady.
Sierpie艅
Mare de D茅u dels 脌ngels - w Pollen莽y na Majorce; upami臋tnia bitw臋 mi臋dzy chrze艣cijanami a Maurami.
Cavallet - w Felanitx na Majorce; trwaj膮ca ca艂y tydzie艅 fiesta.
Wrzesie艅
Narodziny NMP - w Alaro na Majorce; 艣wi臋to po艂膮czone z pielgrzymk膮 do kaplicy na wzg贸rzu w Castell 膹Alaro.
Grudzie艅
Dia de Sant Frances - w Sant Francesc Xavier na Formenterze.
Bo偶e Narodzenie - ca艂e Baleary; szczeg贸lnie malownicze w Palmie na Majorce gdzie wystawia si臋 misteria.
[edytuj] Galeria
[edytuj] 殴r贸d艂a
- Encyklopedia Audiowizualna Britannica 鈥 Geografia I 鈥 ISBN 83-60563-07-6
[edytuj] Linki zewn臋trzne
A Coru帽a 鈥 脕lava 鈥 Albacete 鈥 Alicante 鈥 Almer铆a 鈥 Asturia 鈥 脕vila 鈥 Badajoz 鈥 Baleary 鈥 Barcelona 鈥 Biscay 鈥 Burgos 鈥 C谩ceres 鈥 Castell贸n 鈥 Ciudad Real 鈥 Cuenca 鈥 Girona 鈥 Granada 鈥 Guadalajara 鈥 Guip煤zcoa 鈥 Huelva 鈥 Huesca 鈥 Ja茅n 鈥 Kadyks 鈥 Kantabria 鈥 Kordowa 鈥 La Rioja 鈥 Le贸n 鈥 Lleida 鈥 Lugo 鈥 Madryt 鈥 M谩laga 鈥 Melilla 鈥 Murcja 鈥 Nawarra 鈥 Orense 鈥 Palencia 鈥 Las Palmans 鈥 Pontevedra 鈥 Salamanka 鈥 Santa Cruz de Tenerife 鈥 Saragossa 鈥 Segowia 鈥 Sewilla 鈥 Soria 鈥 Tarragona 鈥 Teruel 鈥 Toledo 鈥 Valladolid 鈥 Walencja 鈥 Zamora
Andaluzja 鈥 Aragonia 鈥 Asturia 鈥 Baleary 鈥 Estremadura 鈥 Galicja 鈥 Kantabria 鈥 Kastylia-Le贸n 鈥 Kastylia-La Mancha 鈥 Katalonia 鈥 Kraj Bask贸w 鈥 La Rioja 鈥 Madryt 鈥 Murcja 鈥 Nawarra 鈥 Walencja 鈥 Wyspy Kanaryjskie
Achaea 鈥 Aegyptus 鈥 Africa 鈥 Alpes Cottiae 鈥 Alpes Maritimae 鈥 Alpes Poenninae 鈥 Arabia Petraea 鈥 Armenia Inferior 鈥 Asia 鈥 Baleares 鈥 Britannia 鈥 Bithynia 鈥 Cappadocia 鈥 Cilicia et Cyprus 鈥 Commagene 鈥 Corsica et Sardinia 鈥 Creta et Cyrenaica 鈥 Dacia 鈥 Dalmatia 鈥 Epirus 鈥 Galatia 鈥 Gallia Aquitania 鈥 Gallia Belgica 鈥 Gallia Lugdunensis 鈥 Gallia Narbonensis 鈥 Germania Inferior 鈥 Germania Superior 鈥 Hispania Baetica 鈥 Hispania Tarraconensis 鈥 Hispania Lusitania 鈥 Italia 鈥 Iudaea 鈥 Lycaonia 鈥 Lycia 鈥 Macedonia 鈥 Mauretania 鈥 Moesia 鈥 Noricum 鈥 Numidia 鈥 Osroene 鈥 Pannonia 鈥 Pamphylia 鈥 Pisidia 鈥 Pontus 鈥 Raetia 鈥 Sicilia 鈥 Sophene 鈥 Syria 鈥 Thracia