Gdynia
Współrzędne: 54°30' N 18°32' E
| Gdynia | |||||
|
|||||
| Województwo | pomorskie | ||||
| Powiat | miasto na prawach powiatu | ||||
| Gmina - rodzaj |
Gdynia miejska |
||||
| Założono | przed 1253 | ||||
| Prawa miejskie | 10 lutego 1926 | ||||
| Prezydent miasta | Wojciech Szczurek | ||||
| Powierzchnia | 135[1] km² | ||||
| Położenie | 54° 30' N 18° 32' E |
||||
| Wysokość | 0,0 – 205,7 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
250 24229 1843 os./km² 1 080 700 |
||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
(+48) 58 | ||||
| Kod pocztowy | 81-000 do 81-919 | ||||
| Tablice rejestracyjne | GA | ||||
Położenie na mapie Polski  Gdynia
|
|||||
| TERC10 (TERYT) |
2262011 | ||||
| SIMC10 | 0934100 | ||||
| Slogan: Gdynia – moje miasto | |||||
|
UrzÄ…d miejski3
al. Marszałka Piłsudskiego 52-54 81-382 Gdyniatel. 58 668 8000; faks 58 620 9798 (e-mail) |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
 Wiadomości w Wikinews |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Gdynia (kasz. Gdiniô, niem. Gdingen) – portowe miasto nadmorskie położone nad odnogą Morza Bałtyckiego, Zatoką Gdańską w województwie pomorskim, wchodzące w skład Trójmiasta (wraz z Gdańskiem i Sopotem). Szerzej, (również z Pruszczem Gdańskim, Redą, Rumią i Wejherowem) jest elementem aglomeracji gdańskiej. Jako jedna z gmin wchodzi w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki". Jest to jedno z najmłodszych miast Polski (prawa miejskie od 1926). Impulsem do rozwoju miasta była budowa portu, który zbudowano w celu zapewnienia Polsce dostępu do morskich szlaków i bazy marynarki wojennej wobec niepewnej sytuacji w Wolnym Mieście Gdańsk. Sprawiło to, że w ciągu kilkunastu lat po nadaniu praw miejskich Gdynia ze wsi rybackiej przekształciła się w miasto zamieszkane przez 120 tys. osób w 1939. Obecnie liczy około 250 tys. mieszkańców, a jej powierzchnia zajmuje 135 km² [1].
[edytuj] Åšrodowisko naturalne
Gdynia położona jest na Pomorzu. Graniczy z powiatami ziemskimi: kartuskim, puckim, wejherowskim i powiatami grodzkimi: Gdańsk oraz Sopot. Przez miasto płyną małe rzeki: Kacza oraz Chylonka. Gdynia znajduje się na 2 miejscu pod względem ludności w województwie pomorskim, a 12 pod względem ludności i 16 pod względem wielkości w Polsce. Powierzchnia miasta wynosi 136 km². Najniżej położonym miejscem jest tafla wody Zatoki Gdańskiej – 0 m n.p.m. Najwyższe wzniesienie to Góra Donas o wysokości 205,7 m n.p.m.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Ukształtowanie terenu i krajobraz w Gdyni.[edytuj] Klimat
Gdynia znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego, przejściowego między oceanicznym, a kontynentalnym, który modyfikowany jest pod wpływem bezpośredniego sąsiedztwa Morza Bałtyckiego. W zależności od pory roku morze podwyższa bądź obniża temperaturę powietrza w stosunku do miejscowości w głębi lądu, tzn. gdy temperatura morza jest wyższa niż powietrza to ogrzewa atmosferę, oddając ciepło i analogicznie na odwrót. Średnia temperatura w styczniu to –0,9°C, a w lipcu to 17,2°C, natomiast średnia roczna to 7,9°C. Miasto jest jednym z najbardziej nasłonecznionych miejsc w Polsce, zwłaszcza w maju i czerwcu, gdy średnie nasłonecznienie wynosi 20,66 MJ/m². Także pod względem wilgotności wykazuje większe wartości, które w miesiącach zimowych wynoszą około 82 %, natomiast najmniejsze wartość notuje się w czerwcu – 74 %, a także występuje większa liczba dni mglistych. W okresie rocznym największe średni poziom dobowego zachmurzenia występuję w okresie od listopada do lutego a najniższy w maju i czerwcu. Upodabnia to Gdynię do warunków występujących w pozostałej, nizinnej części Polski. Pod względem opadów największe są w lipcu – 70 mm, a najmniejsze w marcu – 23 mm. Położenie miasta w cieniu opadowym Pojezierza Pomorskiego jest przyczyną tego, że suma roczna opadu atmosferycznego jest niższa o ok. 100 mm w stosunku do reszty kraju i wynosi 535 mm. Wiatry przeważnie wieją z kierunku zachodniego i południowo-zachodniego, wykazując dużą zmienność pod względem kierunku jak i prędkości, a w okresie wiosennym szczególnie dostrzegalna jest cyrkulacja bryzowa. Ze względu na zróżnicowanie rzeźby terenu i występującego zabudowania wyróżnia się następujące obszary:
- mezoklimat Wysoczyzny Gdańskiej,
- mezoklimat strefy krawędziowej Wysoczyzny Gdańskiej,
- mezoklimat wschodniego fragmentu Pradoliny Kaszubskiej.
[edytuj] Chronologia historyczna
 |
Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu nazwanego Historii Gdyni. (dyskusja) |
- 1013 – budowa drewnianej kaplicy na Kępie Oksywiskiej
- 1209 – pierwsza informacja o wsi, podarowanej zakonowi norbertanek z Żukowa przez Mściwoja I
- 1253 – wzmianka o wsi, wymienionej z nazwy (zapisana jako Gdina), przynależącej do parafii Oksywie
- 1308 – wieś opanowana przez Krzyżaków
- 1316 – własność oliwskich cystersów, później przeszła na własność panów z Rozecina
- 1382-1772 – własność klasztoru Kartuzów, po podarowaniu zakonowi wsi przez Jana z Rozecina
- 1466 – na mocy II pokoju toruńskiego wróciła z rąk Krzyżaków do Polski
- 1614 – uruchomienie jednej z trzech cegielni
- 1637 – zaślubiny Polski z morzem w Radłowie (obecnie Redłowo) na cześć Władysława IV
- od 1772 – pod zaborem pruskim
- 1820-22 – budowa drogi bitej
- 1870 – uruchomienie linii kolejowej z Gdańska przez Gdynię do Szczecina
- 1904 – otwarcie kąpieliska morskiego
- 1910 – budowa przystani rybackiej na Oksywiu
- 1918, 28 listopada – utworzenie Marynarki Wojennej
- 1920 – przejęcie Gdyni i Pomorza dla Polski przez gen. Józefa Hallera
- 1921 – rozpoczęcie budowy portu i miasta
- 1922 – s/s Gdynia, pierwszy pełnomorski statek z Gdynią jako portem macierzystym
- 1923, 29 kwietnia – poświęcenie mola i otwarcie "tymczasowego portu wojennego i schroniska dla rybaków"
- 13 sierpnia – do portu zawinął pierwszy oceaniczny statek (francuski SS Kentucky)
- 10 lutego 1926 – uzyskanie praw miejskich
- 1927 – uruchomienie komunikacji miejskiej
- 1928 – początek budowy linii kolejowej z Gdyni na Śląsk
- 1931 – Instytut Bałtycki w Toruniu otwiera oddział w Gdyni
- 1932, 31 lipca – po raz pierwszy w Gdyni zorganizowano Święto Morza
- 1933 – oddanie do użytku Dworca Morskiego
- 1 maja 1935 – uruchomienie portu lotniczego Gdyni w Rumi
- 1938, 28 sierpnia – położono stępkę pod SS Olza; pierwszy budowany w Polsce statek pełnomorski
- 1939 – obrona Gdyni (1-13 września) i Kępy Oksywskiej (1-19 września) pod dowództwem płk. Stanisława Dąbka
- 1939-45 – Niemcy zmienili nazwę na Gotenhafen ("Port Gotów"), historyczna nazwa niemiecka Gdingen posiadała bowiem słowiańskie pochodzenie. Przeprowadzono masowe wysiedlenia Polaków, na których miejsce przybyli Niemcy.
- ośrodek konspiracji Armii Krajowej, tajnego Hufca Harcerzy, Tajnej Organizacji Wojskowej i TOW "Gryf Pomorski"
- okres wojny miasto przetrwało niemal nietknięte, natomiast port został doszczętnie zniszczony i zablokowany wrakami
- 1945 – ucieczka Niemców na statkach, m.in. MS Wilhelm Gustloff
- odznaczenie miasta orderem Krzyża Grunwaldu III klasy za obywatelską postawę ludności i Marynarki Wojennej w walce z okupantem oraz za zasługi w obronie miasta we wrześniu 1939 roku
- 28 marca – wyzwolenie miasta przez wojska II Frontu Białoruskiego pod dowództwem marsz. K. Rokossowskiego, przy wsparciu I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte
- 8 kwietnia – zaślubiny z Bałtykiem żołnierzy I Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte
- 19 maja – wyszedł pierwszy numer Dziennika Bałtyckiego
- 16 lipca – wpłynął pierwszy statek po zakończeniu wojny – s/s Suomen Neito,
- 21 września – do portu zawinął pierwszy wracający z wojny polski statek, s/s Kraków
- 1960, 26 czerwca – udostępnienie muzeum ORP Burza do zwiedzania
- 1969, 25 czerwca – oddanie do użytku Bulwaru Nadmorskiego
- 1970 – strajki i demonstracje robotników (Pomnik Ofiar Grudnia 1970)
- 1971, 21 czerwca – otwarcie Muzeum Oceanograficznego i Akwarium Morskiego MIR
- 1974 – zlot żaglowców (regaty Tall Ships Races)
- 1976, 1 maja – otwarcie okrętu muzeum ORP Błyskawica przy Skwerze Kościuszki.
- 1979 – zdobycie piłkarskiego Pucharu Polski przez klub Arka Gdynia
- 1980 – strajki (Solidarność)
- 1987 – wizyta papieża Jana Pawła II i msza na Skwerze Kościuszki
- 1990 – otwarcie linii promowej do Karlskrony
- 1991, 27 maja – pierwsza po wojnie wizyta trzech niemieckich okrętów wojennych
- 1992, 7-10 sierpnia – zlot żaglowców (regaty Cutty Sark Tall Ships' Races – Operacja Żagiel)
- 1993 – odsłonięcie Pomnika Ofiar Grudnia '70
- 1995 – nadanie Złotych Gwiazd Partnerstwa przez Komisję Europejską
- 1996, 15 sierpnia – przekazanie Gdyni Honorowej Flagi Rady Europy
- 1998, 13 listopada – otwarcie drugiego etapu budowy Estakady Kwiatkowskiego
- 2000, 11 marca – nadanie Teatrowi Miejskiemu imienia Witolda Gombrowicza
- 2002 – otwarcie węzła Franciszki Cegielskiej
- 2003, 19-22 lipca – zlot żaglowców (regaty Cutty Sark Tall Ships' Races – Operacja Żagiel)
- 2004, 26 maja – do Nadbrzeża Francuskiego w gdyńskim porcie zacumował wycieczkowiec Grand Princess, największa w historii portu jednostka (ponad 100 tys. jednostek tonażu)
- 2006, 10 maja – wmurowanie kamienia węgielnego pod Sea Towers – najwyższego (139m|118m) budynku w północnej Polsce.
- 19-20 maja – I Gdyński Festiwal Kultury Afrobrazylijskiej.
- 17 czerwca – oficjalne otwarcie kolejnego w Gdyni terminalu kontenerowego 'Gdynia Container Terminal'
- 2007, 16 listopada – oficjalne otwarcie nowej siedziby Muzeum Miasta Gdyni przy ulicy Zawiszy Czarnego
- 2008, 13 marca – otwarcie ostatniego odcinka Drogi Różowej (Gdyńskiej)
- 6 czerwca – otwarcie przebudowanej ul. Wiśniewskiego
- 12 czerwca – otwarcie po 34 latach budowy Estakady Kwiatkowskiego w docelowym przebiegu.
[edytuj] Podział administracyjny
Uchwalona 8 marca 1990 ustawa o samorządzie terytorialnym przywróciła po 40-letniej przerwie administrację samorządową na poziomie gminy. W tej samej ustawie, w art. 5 przewidziano również tworzenie jednostek pomocniczych – dzielnic, osiedli, sołectw. Gdynia jako jedno z pierwszych miast w Polsce skorzystała z tej możliwości, wprowadzając 8 maja 1991 do Statutu Miasta podział na 13 dzielnic. (9 grudnia 1992) Rada Miasta, wprowadzając zmiany w Statucie, podzieliła niektóre z dzielnic na mniejsze jednostki. Na przykład Śródmieście przekształcono w trzy odrębne dzielnice: Śródmieście Centrum, Śródmieście Kamienną Górę oraz Śródmieście Port. W wyniku tych podziałów liczba dzielnic w Gdyni wzrosła do 24. Kolejne dwie zmiany nastąpiły w 1998: w kwietniu połączono dotychczasowe dzielnice Chylonia i Chylonia Nowa w dzielnicę Chylonia, zaś w grudniu dzielnicę Port, która zajmowała duży obszar, ale była zamieszkana przez niewiele ponad 100 mieszkańców, włączono do dzielnicy Śródmieście. W rezultacie tych ostatnich zmian liczba dzielnic zmniejszyła się do 22. Obecny kształt dzielnic jest przede wszystkim odzwierciedleniem tradycyjnych podziałów. Z tego powodu pojawiają się duże dysproporcje pomiędzy wielkością dzielnic zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby mieszkańców. Największą dzielnicę, Chylonię, zamieszkuje prawie 28 000 osób, gdy najmniejsza, Babie Doły, liczy zaledwie 2500 mieszkańców[potrzebne źródło]. Z kolei największy obszar zajmuje dzielnica Chwarzno-Wiczlino – 27,92 km², która jest aż 44 razy większa od najmniejszej Kamiennej Góry (0,63 km²).
Babie Doły • Chwarzno-Wiczlino • Chylonia • Cisowa • Dąbrowa • Działki Leśne • Grabówek • Kamienna Góra • Karwiny • Leszczynki • Mały Kack • Obłuże • Oksywie • Orłowo • Pogórze • Pustki Cisowskie-Demptowo • Redłowo • Śródmieście • Wielki Kack • Witomino-Leśniczówka • Witomino-Radiostacja • Wzgórze Św. Maksymiliana
Obszary i osiedla Gdyni
Bernadowo • Brzozowa Góra • Chwarzno • Dąbrówka • Demptowo • Dębowa Góra • Fikakowo • Gołębiewo • Kacze Buki • Kolibki • Kolonia Chwaszczyno • Kolonia Rybacka • Krykulec • Marszewo • Międzytorze • Niemotowo • Osada Kolejowa • Osada Rybacka • Osiedle Bernadowo • Port • Pustki Cisowskie • Wiczlino • Wielka Rola • Witomino • Wysoka • Zielenisz
[edytuj] Administracja i polityka
Prezydentem Gdyni jest Wojciech Szczurek (Samorządność). Przewodniczącym Rady Miasta jest Stanisław Szwabski (POS).
Zobacz więcej w osobnym artykule: okręg wyborczy Gdynia-Słupsk.
Gdynia jest siedzibą konsulatów następujących państw: Republiki Chile, Republiki Cypryjskiej, Finlandii, Królestwa Norwegii, Szwecji, Włoch, Rumunii, Ludowej Republiki Bangladeszu oraz Austrii.
[edytuj] Przemysł, gospodarka i finanse
[edytuj] Gospodarka morska
W Gdyni znajduje się drugi pod względem przeładunków port morski w Polsce (Zarząd Morskiego Portu Gdynia S.A.). Jego specjalizacją są przeładunki kontenerów, jednak uchodzi on za najbardziej wszechstronny z portów na polskim wybrzeżu.
Gdynia jest siedzibą wielu firm z branży gospodarki morskiej – stoczni (Stocznia Gdynia S.A., Stocznia Marynarki Wojennej S.A., Stocznia Remontowa "Nauta" S.A.), przedsiębiorstw powiązanych z funkcjonowaniem portu (Balticon Sp. z o.o., Gdynia Container Terminal S.A., Morski Terminal Masowy Sp. z o.o.), armatorów (Polskie Linie Oceaniczne), agencji żeglugowych, firm brokerskich, transportowych i spedycyjnych (C. Hartwig Gdynia S.A., Chipolbrok S.A., Maersk Sp. z o.o. Mirtrans Sp. z o.o.), oraz wielu innych.
[edytuj] Przemysł
Ponadto w Gdyni siedziby mają zakłady przemysłu spożywczego (w tym przetwórstwa rybnego) (Dalmor S.A., Wilbo S.A.), firmy z branży budowlanej (Hossa S.A., Allcon S.A., Invest Komfort S.A., Mega S.A., MTM) oraz elektronicznego (produkcja sprzętu radiowego nadawczo-odbiorczego przez Zakłady Radiowe Radmor S.A.).
[edytuj] Usługi
W Gdyni mają swe siedziby spółki prowadzącą działalność o charakterze bankowym (Nordea Bank S.A., oddziały i filie banki o zasięgu ogólnokrajowym), telekomunikacyjnym i informatycznym (Polkomtel S.A., Vectra S.A., Prokom Investments, Prokom Software S.A., Multimedia Polska, Vectra S.A.)
[edytuj] Handel
W Gdyni znajduje się szereg centrów handlowych: Centrum Handlowe "Wzgórze", Centrum Handlowe Kwiatkowskiego, Centrum Handlowe Witawa, Dom Handlowy "Batory", Dom Towarowy "Chylonia", Trójmiejskie Centrum Handlowe "Klif", Trójmiejskie Hale Targowe.
[edytuj] Budżet
Roczny dochód budżetu miasta w przeliczeniu na jednego mieszkańca w 2006 wyniósł 3103,60 zł. Taki poziom dochodów budżetowych sytuuje miasto powyżej średnich dla wszystkich podregionów województwa pomorskiego, dla całego województwa oraz dla całego kraju. Średni zarobek jednego mieszkańca wynosił 2914,02 zł.
[edytuj] Demografia
[edytuj] Ludność
Zobacz też: Ludność Gdyni.Pod koniec września 2007 w Gdyni mieszkało 248 767[6] mieszkańców. Gęstość zaludnienia Gdyni wyniosła więc 1843 osoby na km². Według danych z 2006 proporcja kobiet do mężczyzn wynosiła 1,1:1[7]. Przyrost naturalny według danych Referatu Ewidencji Ludności i Meldunków jest nieznacznie ujemny i w I kwartale 2007 wynosił -64 osoby. Saldo migracji według tych samych danych było ujemne i wynosiło -180 osób. Struktura wiekowa uwidacznia, zgodne z ogólnokrajową tendencją, stopniowe starzenie się ludności miasta – ludność w wieku poprodukcyjnym osiągnęła 17,7 %. Przy czym wartości dla ludności w wieku przedprodukcyjnym oraz produkcyjnym osiągnęły kolejno 16,9 % i 65,4 %. Liczba zawartych związków małżeńskich w 2006 wyniosła 1490[7]. Pod koniec maja 2008 bezrobocie w Gdyni wynosiło 2,1 %[8].
[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe
W Gdyni dominuje wyznanie rzymskokatolickie. Można też znaleźć inne wyznania, których grono wyznawców jest minimalne. Odzwierciedla to liczebność świątyń poszczególnych wyznań. Katolicy mają do dyspozycji 30 obiektów sakralnych. Prócz nich Gdynia jest siedzibą 11 kościołów i zborów innych wyznań o chrześcijańskim gruncie (w tym 2 Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła w RP, 2 Zielonoświątkowców, 1 Kościoła Polskokatolickiego, 1 Adwentystów Dnia Siódmego, 1 Baptystów, 1 Wspólnoty Kościołów Wspólnoty Chrystusowej, 1 Kościóła Chrześcijańskiego "Słowo Wiary" i 1 Centrum Chrześcijańskiego "Nowa Fala". Spośród innych kościołów w Gdyni działają także Kościół Jezusa Chrystusa`Świętych Dni Ostatnich oraz Kościół Nowoapostolski. Na religijnej mapie miasta istnieje też po jednej świątyni wyznań zakorzenionych w Azji – Kryszny i Buddyzmu (reprezentowane przez Międzynarodowo Towarzystwo Świadomości Kryszny i Ośrodek Buddyzmu).
Gdynia na pochówek zmarłych przeznaczone ma 3 cmentarze komunalne.
[edytuj] Komunikacja
[edytuj] Komunikacja miejska
Pierwszą linię autobusową uruchomiono w 1927 na trasie Śródmieście – Oksywie, kolejną – do Sopotu. W 1930 powstało Miejskie Towarzystwo Komunikacyjne w Gdyni. W 1943 zbudowano pierwszą linię trolejbusową – do Chyloni. W okresie okupacji komunikacją miejską w Gdyni zajmowali się przewoźnicy z Gdańska. Po II wojnie światowej przez wiele lat komunikację w Gdyni prowadziło Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Gdańsk-Gdynia. Od 1992 całością zarządza Zarząd Komunikacji Miejskiej w Gdyni, zaś przewozy realizują trzy przedsiębiorstwa komunalne: PKA, PKM oraz PKT Gdynia oraz szereg innych przewoźników prywatnych, wyłanianych w drodze przetargów. Komunikacja miejska, a w szczególności autobusowa przeszła modernizację taboru i wykorzystuje nowoczesne modele autobusów. Włożono starania, by ilość autobusów niskopodłogowych była utrzymywana na wysokim poziomie w trosce o osoby niepełnosprawne czy ludzi w podeszłym wieku.
Zobacz więcej w osobnych artykułach: Autobusy w Gdyni, Tramwaj wodny ZKM w Gdyni, Trolejbusy w Gdyni.Zobacz też Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej.
[edytuj] Transport kolejowy
Historia kolejnictwa w Gdyni miała swój początek, gdy przez miasto będące jeszcze wsią przeprowadzona została trasa Słupsk-Gdańsk. Do użytku została oddana w 1870 przez Berlińsko-Szczecińskie Towarzystwo Kolejowe (Berlin-Stetiner Eisenbahn Gesellschaft). W latach następnych była rozbudowywana, by w 1898 połączyć Gdynię poprzez Redę z Puckiem. Była ona przedłużana, najpierw w 1903 do Swarzewa, by w 1922 osiągnęła przystanek końcowy w Helu. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości połączono Gdynię w 1921 z Kokoszkami. Było ono skomunikowane z miastami w sercu ówczesnego województwa pomorskiego – Kartuzami, Kościerzyną i Chojnicami. Rozwijała się również infrastruktura kolejowa w samej Gdyni, głównie za sprawą budowy portu i miasta. W roku otrzymania przez nie praw miejskich oddano do użytku dworzec główny. Jego budowa trwała w latach 1923-1926 pod okiem Romualda Millera. Architektura reprezentowała styl narodowy. Rozwój miasta przyczynił się do dalszego powiększania infrastruktury kolejowej w mieście, co przyniosło uruchomienie w 1929 Parowozowni w Grabówku oraz oddanie do użytku kolejnych stacji w Chyloni (1930) i w Orłowie (1935). Dwa lata później połączenie z główną trakcją uzyskało Oksywie. Samo miasto uzyskało połączenie z Bydgoszczą w 1930, dzięki inwestycji Francusko-Polskiego Towarzystwa Kolejowego. Rozwój sieci kolejowej wstrzymał wybuch II wojny światowej. Lata powojenne przyniosły elektryfikację linii SKM Sopot-Gdynia w 1953. W tym samym roku wybudowano siedzibę Elektrowozowni Gdynia-Chylonia, która obecnie stanowi zaplecze warsztatowe spółki PKP Przewozy Regionalne w Gdyni-Leszczynkach. Zelektryfikowano także linię Gdynia-Wejherowo, co miało miejsce w 1957. Zaś w samym mieście w tym czasie oddano do użytku nową siedzibę dworca głównego wg projektu Wacława Tomaszewskiego. W latach 1975-1983 w Gdyni miała swoją siedzibę Dyrekcja Rejonowa Kolei Państwowych, zarządzająca terytorialną infrastrukturą kolejową woj. gdańskiego. Proces elektryfikacyjny kontynuowano w latach 80. XX wieku, co miało miejsce w przypadku linii Warszawa-Gdynia (1985) a następnie linii Szczecin-Gdynia (1989). W ostatnich latach PRL-u otwarto kompleks Elektrowozowni dla SKM w Gdyni-Cisowej (1988) a rok później oddano do użytku Halę Napraw w Wagonowni Gdynia-Grabówek. Początek XXI wieku przyniósł powołanie PKP SKM w Trójmieście Sp. z o.o. W 2008 podjęto prace modernizacyjne dworca Gdynia Główna.
Na PKP wielokrotnie przeprowadzano różnego rodzaju reorganizacje. Obecnie w Gdyni swoją siedzibę mają następujące jednostki kolejowe:
- Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Sp. z o.o., z siedzibą w Gdyni-Cisowej, ul. Morska 350a (d. elektrowozownia)
- Zakład Północny spółki PKP Intercity SA, z siedzibą w Gdyni-Grabówku, ul. Osada Kolejowa 12 oraz z zapleczem w Gdyni-Leszczynkach (eksploatujący tabor wydzielony z d. wagonowni i lokomotywowni)
- Pomorski Zakład Przewozów Regionalnych spółki PKP Przewozy Regionalne Sp. z o.o., pl. Konstytucji 1 (d. stacje pasażerskie i wagonownia wagonów osobowych)
- Zakład Przewozów Towarowych spółki PKP Cargo SA, z siedzibą w Gdyni-Porcie, ul. Celna 3 (d. stacje towarowe)
- Zakład Linii Kolejowych spółki PKP Polskie Linie Kolejowe SA, z siedzibą w Gdyni-Stoczni, ul. Morska 24 (d. służba drogowa)
- Sekcja Naprawy Wagonów Towarowych Zakładu Taboru w Zajączkowie Tczewskim spółki PKP Cargo SA, z siedzibą w Gdyni-Grabówku, ul. Osada Kolejowa 12 (dawna wagonownia wagonów towarowych)
- Zakład Północ spółki WARS S.A., z siedzibą w Gdyni-Leszczynkach, ul. Krzywoustego 1
Ciekawostki kolejowe
- Bana – pociąg dowożący pracowników, kursujący na trasie Gdynia Port Oksywie – Kościerzyna do 1993
- Kaszubski Ekspres – nieczynna już krótka linia wąskotorowa z Oksywia na Babie Doły
- pociąg retro Costerina ciągnięty przez parowóz na trasie Gdynia – Kościerzyna – Gdynia połączony ze zwiedzaniem skansenu parowozów (kursuje w wybrane weekendy wakacji)
- Słoneczny – najtańszy, sezonowy pociąg na trasie Warszawa – Gdynia obsługiwany przez Koleje Mazowieckie, Sp. z o.o.
- Dworzec Gdynia Główna (dawniej Gdynia Główna Osobowa)
[edytuj] Komunikacja lotnicza
Od 1919 Gdynię obsługiwało lotnisko w Gdańsku-Wrzeszczu (Danzig-Langfuhr). W 1935 powstał port lotniczy Gdynia z siedzibą w Rumi. W latach powojennych ponownie korzystano z lotniska w Gdańsku-Wrzeszczu. W 1974 oddano do użytku nowy port lotniczy w Gdańsku-Rębiechowie, którego gdyńskie władze samorządowe są współudziałowcem.
Od 2006 trwają prace nad przeznaczeniem na cele cywilne dotychczasowego lotniska Marynarki Wojennej w Babich Dołach. W tym celu w 2006 podpisano list intencyjny, którego sygnatariuszem zostali prezydent miasta, dowódca Marynarki Wojennej oraz prezes portu lotniczego w Gdańsku-Rębiechowie. W sierpniu 2007 powołano do życia spółkę Port lotniczy Gdynia-Kosakowo.
[edytuj] Tranzyt
Przez GdyniÄ™ przebiegajÄ…:
- drogi krajowe
- 6 (Kołbaskowo-Słupsk-Trójmiasto)
- 20 (Stargard Szczeciński-Gdynia)
- S6 (obwodnica Trójmiasta)
[edytuj] Kultura
Na terenie miasta ma swoją siedzibę m.in. Centrum Kultury, Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza, Miejska Biblioteka Publiczna oraz Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej ściśle współpracujący z miastem. Najmłodszym budynkiem jest Muzeum Miasta Gdyni, otworzone 16 listopada 2007 roku[9].
[edytuj] Kina
W Gdyni istnieje jeden multipleks Silver Screen. Pozostałe obiekty w ograniczonym stopniu zajmują się projekcją filmów. Są nimi DKF Żyrafa[10] działająca przy Klubie Filmowym, DKF Pod wiszącą skałą w IX Liceum Ogólnokształcącym w Gdyni,[11] oraz Grom. Historyczne kina, takie jak istniejące od okresu międzywojennego Kino Warszawa, zostały zamknięte i przekształcone w budynki pełniące inne funkcje.
[edytuj] Teatry
Największym teatrem w Gdyni jest Teatr Muzyczny im. Danuty Baduszkowej. Istniejący od 1958 obiekt dysponuje drugą pod względem wielkości sceną w kraju. Prócz ramowych spektakli odbywa się w nim corocznie Festiwal Polskich Filmów Fabularnych, Gdynia Summer Jazz Days oraz Festiwal Szekspirowski. W Gdyni od 1991 funkcjonuje także Teatr Miejski im. Witolda Gombrowicza. Funkcjonuje przy nim Scena Letnia TM, wystawiająca dla publiczności w lipcu i sierpniu spektakle na plaży w Orłowie. Na gruncie sztuki niezależnej funkcjonuje Teatr "Maszoperia", powstały w 1979, jako kontynuacja gdańskiego teatru "Pinezka". Przy Klubie Muzycznym "Ucho" istnieje Teatr Gościnny.
[edytuj] Galerie
- Debiut,
- Desa,
- Domek Żeromskiego,
- Galeria "Tygiel",
- Galeria 78,
- Galeria Engel,
- Galeria obrazów "Urszula",
- Galeria Tiffany,
- Graffiti,
- Profile,
- Salon Sztuki Orientalnej,
- Strych,
- Towarzystwo Miłośników Gdyni,
[edytuj] Muzea
- Akwarium Gdyńskie,
- Centrum Nauki Experyment,
- Domek Abrahama,
- Domek Żeromskiego,
- Gdyński Fotoplastykon,
- Gdyńskie Muzeum Motoryzacji,
- Izba dydaktyczna Nadleśnictwa Gdańsk,
- Muzeum Baśni Kaszubskiej,
- Muzeum Inkluzji w Bursztynie,
- Muzeum Marynarki Wojennej,
- Muzeum Miasta Gdyni,
- Muzeum Współczesnego Pomorskiego Rękodzieła Marynistycznego,
- ORP "BÅ‚yskawica",
- Planetarium,
- Sala Tradycji Akademii Morskiej,
- Sala Wystawowa w Centrum Gemini,
- Skansen Rybołówstwa Morskiego
- Żaglowiec "Dar Pomorza",
[edytuj] Festiwale i imprezy
W Gdyni mają miejsce festiwale, które adresowane są do ludzi w różnej kategorii wiekowej. We wrześniu ma miejsce Festiwal Polskich Filmów Fabularnych. Od 1986 odbywa się w on w Teatrze Muzycznym. Wystawiane są na nim filmy fabularne produkcji polskiej, a najlepszym przyznawane są Złote Lwy. Teatr Miejski zaś gości od 2006 Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych R@port. W jego ramach odbywają się inscenizacje sztuk współczesnych polskich autorów a najlepszym przyznawane są nagrody. Miasto jest gospodarzem Heineken Open'er Festival, jednego z największych corocznie organizowanych festiwali w Polsce. Dają występy na nim twórcy muzyki elektronicznej, rocka oraz hip-hopu. Organizowany jest od 2003 r. w lipcu na Babich Dołach. Również w wakacje (sierpień) ma miejsce organizowana na publicznej plaży, koło basenu jachtowego, Viva Beach Party. Trwa ona 2 dni i skupia występy wykonawców trance,house,oraz innych rodzajów muzyki elektronicznej. W dniach 19-21 maja 2006 gościł w mieście I Gdyński Festiwal Kultury Afrobrazylijskiej, na którym zaprezentowano m.in. pokaz capoeira.
[edytuj] Media
W Gdyni wydawane są tytuły prasowe związane z tematyką morską (Bandera, Namiary na Morze i Handel, Przegląd hydrograficzny) oraz lokalna gazeta - Echo Miasta. Swoją siedzibę mają tu dwaj liczący się operatorzy telewizji kablowej - Vectra oraz Multimedia Polska i należąca do tej spółki telewizja Tele-Top. W przeszłości z Gdyni nadawały również dwie lokalne rozgłośnie radiowe: Eska Nord i Radio Hello.
[edytuj] Edukacja
W Gdyni istnieje 46 przedszkoli, 41 szkół podstawowych, 39 liceów, 33 gimnazja, 25 techników, 10 szkół zawodowych oraz 52 szkoły o charakterze pomaturalnym[12]. Wśród tej ostatniej kategorii jest 8 uczelni wyższych.
[edytuj] Uczelnie wyższe
Największymi państwowymi uczelniami w mieście są Akademia Marynarki Wojennej oraz Akademia Morska, które związane są z nadmorskim charakterem Gdyni. Pierwsza z nich, została zlokalizowana na Oksywiu w 1946 roku decyzją marsz. polski Michała Rola-Żymierskiego. Podlega Marynarce Wojennej i kształci podchorążych i osoby cywilne. Druga, która została przeniesiona w 1930 z Tczewa do Gdyni, edukuje przyszłych oficerów marynarki handlowej jak i specjalistów związanych z gospodarką morską. Ponadto w Śródmieściu znajduje się jeden z wydziałów Uniwersytetu Gdańskiego. Jest nim Wydział Biologii, Geografii i Oceanografii. Rozbudowa jego siedziby została ukończona w 2004.
W Gdyni funkcjonują też uczelnie prywatne, takie jak Pomorska Wyższa Szkoła Humanistyczna, Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego, Wyższa Szkoła Komunikacji Społecznej oraz Wyższa Szkoła Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych i Politycznych.
[edytuj] Turystyka
Gdynia posiada rozlegÅ‚e nadmorskie tereny spacerowe. Zalicza siÄ™ do nich Molo PoÅ‚udniowe – cumujÄ… tam jednostki muzealne – niszczyciel ORP BÅ‚yskawica oraz żaglowiec Dar Pomorza. Na Molu PoÅ‚udniowym znajduje siÄ™ także Akwarium GdyÅ„skie, a do Helu, Jastarni, GdaÅ„ska, Sopotu i Kaliningradu pÅ‚ywajÄ… z niego statki biaÅ‚ej floty (w tym Tramwaj wodny ZKM w Gdyni). W gdyÅ„skiej marinie prowadzone sÄ… szkolenia żeglarskie, można także czarterować jachty. Trasy spacerowe mieszkaÅ„ców to Bulwar Nadmorski oraz kilka kilometrów piaszczystych plaż, które ciÄ…gnÄ… siÄ™ do Sopotu i dalej do GdaÅ„ska. DostÄ™pny jest również port – przy Nabrzeżu Francuskim, gdzie stawaÅ‚y polskie transatlantyki, w sezonie cumujÄ… duże wycieczkowce. Okolice Kapitanatu Portu sÄ… dostÄ™pne dla każdego. Z Nabrzeża Pilotowego można obserwować wchodzÄ…ce i wychodzÄ…ce statki oraz rzucić okiem na port wojenny na Oksywiu. PanoramÄ™ Gdyni podziwiać można z Kamiennej Góry, willowo-parkowej dzielnicy Gdyni. W północnej czÄ™Å